Burgemeester in Coronatijd

Afgelopen zaterdag schreef Auke Kok in zijn wekelijkse column in de NRC dat alle onaangename besluiten van de gemeente Amsterdam op het conto van burgemeester Halsema worden geschreven. Een parkeerplaats die wordt opgeheven een maatregel die de auto’s in de binnenstad wil terug dringen, het is allemaal de schuld van de burgemeester.

De oud-burgemeester van Rotterdam, Bram Peper, schreef ooit eens dat het burgemeesterschap een beklagenswaardige functie is. Je hebt namelijk op de meeste terreinen van de gemeentepolitiek niks te zeggen en wordt toch voor velerlei beslissingen verantwoordelijk gehouden.

De drie bestuursorganen van de gemeente

Ivo Opstelten die zijn carrière begon in een Drentse dorp vertelde eens dat zijn kinderen uit school kwamen met de mededeling dat de meester had gezegd dat de burgemeester de baas in de gemeente was. Ivo sprak zijn kinderen toe en gebood hen aan de meester te vertellen dat aan het hoofd van de gemeente de gemeenteraad staat. Zijn kinderen brachten de boodschap aan de meester over en na schooltijd vroeg Ivo naar de reactie van de meester. De kinderen zeiden: “De meester zei: ‘Dat zegt hij wel, maar dat gelooft hij zelf niet!’ “.

Er is een formele werkelijkheid en een werkelijkheid die de mensen aannemen. De gemeenteraad beslist, de burgemeester mag slechts voorzitten, niet meestemmen en dient de besluiten van de raad uit te voeren, ongeacht of hij (of zij) het met die besluiten eens is.
In het college, waar de burgemeester voorzitter van is, heeft hij ook slechts één stem. Alleen bij het staken van de stemmen geeft zijn stem de doorslag. Voor zover ik me dat kan herinneren heb ik daar in mijn 19 jarige tijd als burgemeester één keer gebruik van gemaakt.
Kennelijk zien buitenstaanders een veel grotere macht dan die er in werkelijkheid is. Een bouwvergunning, de aanleg van een fietspad en noem maar op, de burgemeester besluit er niet over.

Burgemeester Crys Larson. Ze zou hier zomaar kunnen zeggen: “Sorry, ik ga er niet over.” (NB. Dit is geen letterlijk citaat van haar, maar het past zo mooi bij de foto van Douwe van Essen.)
Openbare orde en veiligheid

Misschien spruit dit idee wel uit voort uit het feit dat de burgemeester de meest bekende bestuurder van de gemeente is. Hij haalt Sinterklaas in, hij knipt linten door, hij wordt geïnterviewd op de lokale tv.
Het enige terrein waarop de burgemeester bevoegdheden heeft is dat van de openbare orde en veiligheid. Daar heeft de burgemeester de exclusieve verantwoordelijkheid voor. Totdat er een pandemie uitbreekt en het centrale gezag -de regering- feitelijk die verantwoordelijkheid naar zich toe trekt. Het beleid m.b.t. corona wordt in Den Haag gemaakt. Dat kan ook niet anders, want de maatregelen dienen in ons gehele land hetzelfde te zijn. Om snel in te kunnen grijpen, maakt het kabinet gebruik van een noodverordening. Die wordt besproken met de voorzitters van de veiligheidsregio’s waarna die voorzitters de maatregelen bespreken met de burgemeesters die lid van zo’n veiligheidsregio zijn. De burgemeester is verantwoordelijk voor de uitvoering van de maatregelen in zijn gemeente, maar heeft geen beleidsvrijheid om die maatregelen eventueel aan te passen. In feite worden de unieke bevoegdheden van de burgemeester in deze tijd zeer beperkt. Op het enige terrein waarover de burgemeester gaat heeft hij de besluiten van de veiligheidsregio te volgen.

Ik vraag me dan ook af wat Robby Israel in zijn column bedoelt met het verantwoording afleggen van de burgemeester in de gemeenteraad. Waarover moet zij verantwoording afleggen? Niet over het beleid. De democratische controle daarop gebeurt door het parlement hoogstens over de plaatselijke uitvoering van het beleid. Ik vraag me af wat daar over te melden is.

Wim Kozijn

One thought on “Burgemeester in Coronatijd”

  1. Op vele terreinen opereren gemeenten binnen de door de rijksoverheid vastgestelde kaders. Dit stelt het systeem van lokale verantwoordelijkheid niet buiten werking. Wim Kozijn weet dat als geen ander. Ik vraag me dan ook af wat hij bedoelt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.