Daar was-ie weer, Olivier Goetheer (Groep Goetheer). In de raadsvergadering over de begroting 2025 beet hij zich gisteren weer stevig vast in de broekspijp van wethouder Gert Zagt (financiën). En Zagt? Die beweerde vorige week nog dat het goed zat, maar had gisteren geen antwoord. Verontrustend, want het gaat over een half miljoen euro dat volgens het college pijnloos kan worden bezuinigd, terwijl daarvoor bewijs ontbreekt. Sterker nog, wat het college beweert, is volgens de officiële cijfers niet waar.
Volgens de plannen van het nieuwe college kan ingaande 2025 structureel, dus blijvend, per jaar zonder een centje pijn een half miljoen euro worden bezuinigd op de externe inhuur. Dat zijn mensen die tijdelijk van van buiten worden ingehuurd. Dat kan gebeuren omdat ze specialistische kennis hebben die voor bijvoorbeeld een project nodig is, maar externen worden ook ingehuurd om ziektepieken van vast personeel op te vangen of om vacatures die voorlopig niet kunnen worden vervuld tijdelijk toch op te vullen.
Doorvragen
Al vorige week in een raadscommissie die de begroting besprak, maakte Goetheer hier een punt van. Hij maakte zich zorgen of die bezuiniging zomaar kan worden gerealiseerd en bleef doorvragen. Uiteindelijk wist Zagt zijn broekspijp tussen de tanden van de politieke opposant uit te wringen. Over die externe inhuur stelde de wethouder: ,,Er bleef geld over. Er is dus ruimte voor ombuiging.’’ Dat klonk geruststellend. Als het college immers voor dat stuk bezuiniging een bedrag inzet dat wel wordt begroot maar niet uitgegeven, dan lijdt niemand pijn, terwijl het gemeentelijke huishoudboekje er toch mooi een half miljoen euro van opknapt.
Maar gisteren in de begrotingsraad begon Goetheer er meteen weer over. Dat half miljoen bezuiniging op externe medewerkers is niet onderbouwd, stelde hij. Een schriftelijke argumentatie van het college leek hem gepast.
Schepje er bovenop
Na de eerste debatronde bleef het college antwoord schuldig, dus deed Goetheer er in de tweede ronde een schepje bovenop. ,,Er wordt gezegd dat dat geld over is, maar de jaarrekening 2023, pagina 150, laat een overschrijding zien, zowel bij de salariskosten (voor het vaste ambtelijke personeel, red.) als het inhuurbudget. Dat er geld overblijft, is dus niet waar. Daar heb ik wel moeite mee.’’
Afleidingsmanoeuvre
Pittige taal. In feite betichtte hij het college ervan de raad verkeerd te informeren. In het openbaar bestuur geldt dat als ernstig vergrijp. Burgemeester Mark Verheijen probeerde een afleidingsmanoeuvre: ,,Het kan ook een taakstelling zijn (verplichting om een half miljoen te bezuinigen, red.), ook als er eerder een overschrijding zou zijn’’. Jaja. Maar het punt is nu juist dat het college de indruk heeft gewekt dat dat halve miljoen pijnloos kan worden bezuinigd, juist omdat dat geld, hoewel begroot, toch al niet wordt uitgegeven.
Maar relevanter: hoe zou Zagt nu reageren? Wel, hij zei er ‘natuurlijk’ nog eens verder naar te zullen kijken. En: ,,Daar heb ík inmiddels ook wel behoefte aan.’’ Dat klonk onheilspellend. Kennelijk weet Zagt dus ook niet precies hoe het zit. Kennelijk heeft hij vorige week iets beweerd (,,Er bleef geld over. Er is dus ruimte voor ombuiging.’’) dat hij gisteren niet herhaalde omdat hij er helemaal niet zo zeker van is. Ja, hij heeft er zelfs inmiddels ook zelf behoefte aan eens goed te kijken hoe de vork nu echt in de steel zit.
Jaarrekening
Laten we daarop vast een voorschotje nemen en net als Goetheer eens kijken in de jaarrekening 2023, dus het eindverslag van hoe 2023 financieel is verlopen. Dan zien we dat voor salarissen en sociale premies voor het vaste personeel 13.989.507 euro was begroot. Werkelijke uitgaven: 14.032.325. Er bleef hier dus geen geld over, er werd 42.818 euro meer uitgegeven dan begroot. Dan de post ‘ingeleend personeel’. Begroot was 6.149.590,00 euro, werkelijke uitgaven 7.180.951 euro. Er bleef dus geen geld over, maar er werd 1.031.361 euro meer uitgegeven dan begroot.
Er in 2022? Daarvoor werd 15.380.524 euro begroot voor salarissen en sociale premies (vast personeel), terwijl de werkelijke uitgaven 13.130.576 euro bedroegen. Hé, toen werden dus 2.249.948 begrote euro’s niet uitgegeven. Maar dat betrof het vaste personeel, niet de externe inhuur waarom het nu gaat. Voor 2022 werd voor ‘ingeleend personeel’ 2.822.890 euro begroot, terwijl het werkelijke bedrag 4.536.461 euro bedroeg. Hier bleef dus geen geld over, maar werd 1.713.571 euro meer uitgegeven dan begroot.
Nog één jaartje terug tot slot. Nou, dat valt lelijk tegen. De jaarrekening 2021 vertoont meer trekken van een zoekplaatje dan van een transparante verantwoording. Wat we zoeken is in de cijfers niet te vinden.
Enstig
Al met al rijst niettemin het beeld op dat in elk geval de afgelopen twee jaar helemaal geen geld overbleef, zoals Zagt vorige week beweerde, maar dat meer werd uitgegeven dan begroot. In 2022 bleef van het begrote geld dik een half miljoen over, in 2023 moest er juist dik een miljoen bij. En kijken we alleen naar ‘ingeleend personeel’ dan kostte dat in die twee jaar 2.744.932 euro meer dan was begroot.
De conclusie kan niet anders zijn dan dat de werkelijkheid anders is dan het college bij monde van Zagt vorige week deed voorkomen. Dat is ernstig.
Onverantwoord
Maar er is nog iets. Gisteren liet Zagt namelijk weten dat verkenner/formateur Bas Jan van Bochove afgelopen zomer ‘vroeg naar het lopende budget 2024’. ,,Dat’’, zei Zagt, ,,rechtvaardigt een besparing op inhuur.’’ Daaruit valt op te maken dat op grond van zeer voorlopige en daardoor nog zeer onzekere cijfers van op z’n best halverwege dit jaar het college heeft geconcludeerd dat ‘er geld over bleef’ en dat dus de komende jaren pijnloos een half miljoen euro per jaar kan worden bezuinigd op de externe inhuur. Dat ziet er buitengewoon gammel uit en het is eigenlijk gewoon onverantwoord.
Maar ja, dat halve miljoen bezuiniging is wel ingeboekt en de begroting is gisteravond door de raad zonder één enkele tegenstem vastgesteld. Wel wilde Goetheer als enige daarbij iets aangetekend zien, namelijk dat hij geen vertrouwen heeft in die jaarlijkse besparing van vijf ton op externe inhuur. Tijdens het debat had hij trouwens al opgemerkt dat ‘we die vijf ton vast wel ergens zullen vinden’. Tsja, dat zal wel moeten, want zo is het nu vastgelegd. Maar te vrezen valt dat het dan om maatregelen zal gaan die wél pijn gaan doen, niet om de pijnloze ingreep die het college heeft voorgespiegeld.
Verkeerde been
Benieuwd waarmee Zagt komt als hij er, zoals hij aankondigde, nog eens naar heeft gekeken. Laten we niet op voorhand geheel uitsluiten dat dat een bevredigend exposé is. Maar voorlopig is het nieuwe college begonnen met een bar slechte beurt door de raad op basis van – mild uitgedrukt – dubieuze gegevens op het verkeerde been te zetten.