Financiële geheimen van de gemeente Wijdemeren hebben deze week twee à drie dagen op straat gelegen. Dat kan voor de gemeente financiële en/of juridische schade opleveren. Het betreft gegevens over het project Porseleinhaven in Oud-Loosdrecht. Gemeenteraadsgriffier Elske Hörchner neemt voor de fout de volle verantwoordelijkheid.
Begin deze week ontdekte ik dat door burgemeester en wethouders geheim verklaarde financiële gegevens online gewoon te zien waren. Op 28 mei vergadert een gecombineerde raadscommissie over de actuele stand van de zogeheten grondexploitatie Porseleinhaven. Op de agenda staat daarover een openbaar raadsvoorstel met hoofdzaken, maar de geheime bijlage met onderliggende, gedetailleerde financiële gegevens was ook te zien. Later in de week bleek die bijlage verdwenen.
Raadsgriffier Elske Hörchner laat op vragen van Rading Nul weten dat de bijlage per abuis op de gemeentelijke website is geplaatst zonder elektronisch slotje. Achter zo’n slotje kunnen raads- en commissieleden wél kijken, maar de buitenwacht niet. Omdat het slotje in dit geval ontbrak, kon echter iedereen de geheime bijlage lezen en desgewenst afdrukken.
Volgens Hörchner kwam de bijlage maandag 11 mei rond 19.30 uur online. Een vrij logisch tijdstip. Iets eerder die avond vergaderde de agendacommissie van de gemeenteraad. Die bepaalt wanneer raadscommissies en de raad welke onderwerpen gaan bespreken.
Op dinsdagavond 12 mei was er in Het Lichtbaken in Oud-Loosdrecht voor raads- en commissieleden een zogeheten beeldvormende sessie over de stand van zaken rond de Porseleinhaven. De geheime financiële gegevens zijn daar ongetwijfeld aan de orde gekomen, maar aangezien deze informatie-avond besloten was, kon de buitenwereld van die gegevens geen kennis nemen – precies wat de bedoeling was.
Raadslid waarschuwde
In de loop van donderdag (Hemelvaartsdag) waarschuwde een raadslid dat de geheime financiële bijlage wél voor iedereen te zien was bij agendapunt 13 van de commissievergadering op 28 mei: actualisatie grondexploitatie Porseleinhaven. Daarop zorgde griffier Hörchner voor verwijdering van het stuk. Al met al zijn de als geheim bestempelde gegevens dus ruim twee of bijna drie dagen voor iedereen zichtbaar geweest.
En dat terwijl het college op 21 april voor die bijlage juist geheimhouding heeft opgelegd omdat er anders financiële en/of juridische schade voor de gemeente kan ontstaan. Of er daadwerkelijk schade is of nog komt, valt volgens Hörchner niet te zeggen, nu (nog) niet althans. Ze neemt voor de gemaakte fout de volle verantwoordelijkheid (met voor zichzelf een slapeloze nacht, of misschien wel twee als gevolg). Ze onderstreept dat de ambtelijke organisatie de financiële bijlage bij de griffie heeft aangeleverd met daarbij netjes de aantekening over de opgelegde geheimhouding.
9,8 miljoen in het rood
De financiële hoofdzaken over de Porseleinhaven staan overigens in het wel openbare raadsvoorstel daarover. De gemeente is er in 2025 met het project opnieuw 479.300 euro slechter voor komen te staan. Daarmee staat de teller nu 9.833.500 euro in het rood. Hoofdoorzaak van het verder oplopende verlies: verdere inzet van het projectteam en de huisadvocaat van de gemeente voor de nog steeds doorlopende juridische procedures.
Waarom dan toch geheimhouding van de bijlage? Wel, omdat daarin allerlei financiële details staan. Op het eerste gezicht zijn die dit keer niet zo heel erg spannend. Maar het valt niet uit te sluiten dat een bij het project Porseleinhaven betrokken bedrijf of particulier er toch zijn of haar voordeel mee kan doen – mogelijk ten nadele van de gemeente.
Gemeentewet
De geheime bijlage van 24 pagina’s (waarvan eentje trouwens geheel banco) heb ik uitgeprint, maar details opdissen gaat niet. Dat komt doordat artikel 89 lid 2 van de Gemeentewet bepaalt: ,,Een verplichting tot geheimhouding wordt in acht genomen door allen die van de informatie kennis dragen’’. De crux is het woordje ‘allen’. Dat zijn niet alleen raads- en commissieleden, dat zijn ook ambtenaren en zelfs een stukjesschrijver van Rading Nul.
Vraag is wel wie voor de blunder met de bijlage uiteindelijk verantwoordelijkheid draagt. Ja de griffier natuurlijk, maar ligt er ook een stuk politieke/bestuurlijke verantwoordelijkheid bij burgemeester en wethouders? Volgens Hörchner niet. Dat komt doordat de griffier en de overige griffiemedewerkers niet, zoals de andere ambtenaren, in dienst zijn van de gemeente als zodanig, maar in dienst van de gemeenteraad (die ze immers moeten ondersteunen). Daardoor is het best denkbaar dat de werkgeverscommissie van de raad zich over deze pijnlijke uitglijder zal verstaan met de griffier, maar een wethouder of het hele college vallen hierover kennelijk niet aan te spreken.
Meer akkefietjes
Wel valt op dat dit akkefietje met uitgelekte geheime gegevens niet het eerste is in Wijdemeren. In juli 2021 vroeg ik aan burgemeester en wethouders alle documentatie over het destijds veelbesproken onderzoek van bureau Necker van Naem naar de ambtelijke organisatie van Wijdemeren. Daartoe deed ik een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (voorganger van de huidige Wet open overheid). Zoals dat vaker gaat, kreeg ik sommige stukken wel, andere niet en weer andere deels leesbaar en ten dele zwartgelakt.
Het punt was echter dat tijdens het uitzoekwerk vanwege mijn Wob-verzoek er met vertrouwelijke financiële gegevens van Necker van Naem iets was misgegaan: veel meer ambtenaren dan mocht, hadden die gegevens kunnen zien nadat ze (de gegevens hè, niet de ambtenaren) van de ene naar een andere werkbak waren overgeheveld. Het lek ontstond op 6 augustus 2021 en werd pas op 25 augustus gedicht nadat eerst één, daarna nog een tweede ambtenaar alarm had geslagen. Volgens een gemeentelijk woordvoerster was er echter weinig aan de hand aangezien ook de ambtenaren die niet voor hen bedoelde vertrouwelijke gegevens hadden gezien waren gebonden aan ‘hun ambtseed/gelofte, waardoor de vertrouwelijkheid van de informatie is gewaarborgd’.
Veel erger
Het kon inderdaad nog een heel stuk erger. Dat bleek in maart 2022. Toen kwam aan het licht dat door een blunder bij de gemeente meer dan twee jaar lang privacy-gevoelige informatie (gezondheid, geld) over enkele Loosdrechters voor iedereen toegankelijk was geweest.
Dat kwam doordat een deel van de raadsvergadering van 5 maart 2020 (ook toen over de Porseleinhaven) weliswaar besloten was verklaard, maar de geluidsopname op de website van de gemeente gewoon online was blijven staan. Pas nadat ik dat op zaterdag 19 maart 2022 had gemeld in De Gooi- en Eemlander liet toenmalig burgemeester Crys Larson diezelfde dag de geluidsopname van het besloten deel van de vergadering offline halen.
Alles overziend: de gemeente Wijdemeren en vertrouwelijke/geheime informatie – het is niet bepaald een gelukkige combinatie.