Het presidium van de Wijdemeerse gemeenteraad vergadert vanavond niet over de vorige week ontstane crisissituatie (er is plots geen coalitie meer, er is een nieuwe formatie nodig). Gebeurt er dan niks? Jazeker wel. Dat zit zo.
Margriet Rademaker (De Lokale Partij) liet afgelopen donderdagavond weten dat de resterende coalitie (PvdA/GroenLinks was er al eerder uitgestapt) van haar eigen DLP en de VVD per direct was ontbonden. Dat maakt een nieuwe formatie nodig, hetzij uitmondend in een nieuwe coalitie die kan steunen op een meerderheid in de raad, hetzij met als resultaat een breed raadsakkoord. En er zal een nieuw dan wel vernieuwd college moeten worden gevormd met voldoende wethouders om het werk aan te kunnen.
Presidium wel, presidium niet
In reactie daarop verklaarde de raadsvoorzitter, burgemeester Mark Verheijen, dat hij zo snel mogelijk het presidium van de raad bijeen zou roepen voor beraad op de vraag wat er nu concreet moet gebeuren. Dat nu, gaat niet gebeuren. Navraag bij raadsgriffier Elske Hörchner leert dat er vanavond wel wordt vergaderd, maar niet door het presidium. Hoe zit dat?
Het presidium is, net als raadscommissies dat zijn, een orgaan van de gemeenteraad en heeft een specifieke taak. Het presidium bestaat uit de fractievoorzitters, wordt voorgezeten door de burgemeester (die tevens raadsvoorzitter is) en ook de raadsgriffier zit er bij. Taak van het presidium (artikel 54.6 Reglement van Orde): ,,Het presidium doet aanbevelingen aan de raad inzake de organisatie en het functioneren van de raad en bespreekt periodiek het onderwerp integriteit’’.
Dat is iets anders dan er nu moet gebeuren. Nu moet het begin van een weg uit de bestuurlijke crisis worden gevonden. En dus zit burgemeester Verheijen om daarover te overleggen vanavond rond de tafel met de fractievoorzitters en de griffier. Ja, maar dat is toch het presidium? Nee, het zijn wel precies dezelfde mensen die ook het presidium vormen, maar vanavond vergaderen ze formeel niet als presidium, maar als de burgemeester, de fractievoorzitters en de griffier.
Geneuzel over spijkers op laag water, hoor ik u brommen? In zekere zin wel, maar strikt formeel is dit wel de juiste weg. In elk geval kan niemand de gemeenteraad ervan betichten de politiek gevoelige nieuwe formatie te beginnen met procedureel gerommel, en dat is mooi.
Tsja, Ron de Haan
Dan een andere kruimel die er nog ligt na afsluiting van het politieke seizoen 2023/’24 dat in het zomerreces onverdroten wordt voortgezet met de zoektocht naar een uitweg uit de crisis. Een van de elementen bij het ontstaan van die crisis is dat DLP ‘eigen’ wethouder Ron de Haan recent wegstuurde. Sindsdien zit deze als ambteloos burger thuis, in Bakkum.
Afgelopen donderdag stond burgemeester Verheijen daarbij stil door De Haan te bedanken voor zijn veertien maanden Wijdemeers wethouderschap en hem lof toe te zwaaien. Toen hij was uitgesproken viel op hoe ijzig stil het bleef in de raadzaal.
Niet zo gek, want Verheijen was over De Haans Wijdemeerse intermezzo wel erg positief. De Haan, zo zei de burgemeester, heeft ‘veel dingen opgepakt’ en is ‘een bijzondere figuur in de meest positieve zin’. Dat De Haan stevig heeft bijgedragen aan de eerste breuk in de coalitie (toen PvdA/GroenLinks daaruit stapte) bleef onvermeld. Wel zei Verheijen over De Haan: ,,Zijn optreden in de raad viel hem vaak zwaar’’. Mijn eerste gedachte toen ik dat hoorde: het was toch eerder omgekeerd, namelijk dat de raad zich veelvuldig en steeds heviger ergerde aan het optreden van De Haan?
Ja, zo was het inderdaad en helaas was dat niet heel verbazingwekkend. Mogelijk heeft zich na het aantreden van De Haan als wethouder in Wijdemeren gewroken dat hij werd aangesteld namens een lokale partij (De Lokale Partij namelijk).
Risico
Stel, een raadsfractie namens een landelijke partij moet een wethouder leveren, maar heeft niet direct zelf een geschikte gegadigde. Dan kan zo’n fractie terugvallen op het netwerk van de eigen, landelijke partij om alsnog een voor het wethouderschap goed toegeruste kandidaat op te duikelen. Dat netwerk van landelijke partijen is doorgaans vrij stevig en voorziet niet zelden in gedegen scholing van (potentiële) bestuurders. Bij lokale partijen kan zich wreken dat zij wel onderlinge contacten hebben, maar een minder stevig netwerk dan dat van landelijke partijen. Het risico op ongelukken is daardoor groter.
Toen DLP op zoek was naar een wethouder die de teruggetreden eigen Alette Zandbergen kon vervangen kwam Ron de Haan in beeld. Hij was eerder jn zijn woongemeente Castricum wethouder geweest en over hem kreeg DLP naar verluidt heel positieve dingen te horen. Dus werd De Haan naar voren geschoven.
Arrogant
Toen dat bekend werd, verbaasde me dat toch wel enigszins. Ging het over dezelfde Ron de Haan die ik pakweg veertig jaar geleden al had leren kennen? Ja, over hem ging het. De Haan kwam toen als kunstredacteur (afgevaardigd door hetzij dagblad De Typhoon in Zaandam, hetzij de Nieuwe Noordhollandse Courant in Purmerend, dat weet ik niet meer precies) een periode werken bij Haarlems Dagblad. Zelf was ik daar toen werkzaam op de gecombineerde redactie binnenland/buitenland/economie, die behalve voor de eigen krant ook voor De Typhoon en de NNC de algemene pagina’s leverde.
Ron en ik bleken elkaar niet bijzonder te liggen. Ja hij was (woorden van burgemeester Verheijen) ‘een bijzondere figuur’. Maar niet (dixit opnieuw Verheijen) ‘in de meest positieve zin’. Na enige tijd luidde mijn oordeel over De Haan: een arrogante kwal. Niet zo gepolijst geformuleerd inderdaad, maar naar mijn smaak wel helemaal waar.
Veranderd?
Reuze benieuwd was ik daarom naar het optreden van wethouder De Haan in Wijdemeren. Zou hij na al die jaren zijn veranderd? Al na het bekijken en beluisteren van twee of drie van zijn optredens in de raadzaal moest ik concluderen: jammer, maar hij gedraagt zich nog net zo als vier decennia geleden.
Had DLP dan beter kunnen weten? Ik denk het niet. De fractie had (logischerwijs) niet de informatie waarover ik beschikte, moest zich verlaten op de positieve geluiden die over De Haan waren binnengekomen en trok dus een wethouder aan met wie het vroeg of laat wel mis moest lopen. En het liep mis, wat flink bijdroeg aan de crisis waarin het Wijdemeerse openbaar bestuur nu is verzeild.
De Gooi- en Eemlander
Het laatste kruimeltje zo aan het begin van het zomerreces betreft De Gooi- en Eemlander. De vaste Wijdemeren-verslaggever, Hans van Keken, was afwezig toen aan Rading 1 de bom barstte. Niettemin zorgde Hans’ ruim een jaar geleden aangestelde redactiechef dat zaterdag daarover een bericht in de krant stond. Mij viel op (en mij niet alleen, zo hoorde ik later) dat voor dat bericht mede was geput uit het stuk over de crisis dat ik vrijdagochtend vroeg op Rading Nul had gezet (een formulering over de nog slechts twee resterende wethouders en de suggestie dat Charlie Aptroot wellicht als verkenner kan worden aangesteld). Onprofessioneel jatwerk. Zoiets zou Hans niet uithalen. Die doet gewoon zijn eigen werk, en als hij een keertje iets uit een andere publicatie opvist, dan netjes met bronvermelding. Zo hoort het ook. De inval-verslaggever ziet dat kennelijk anders. Heel jammer.