Raad pikt het niet meer, en terecht. Maar hoe moet dat straks met foto’s?

De Wijdemeerse gemeenteraad krijgt een nieuw Reglement van Orde. Donderdag spreekt een raadscommissie erover, later de raad. Voor de buitenwacht lijkt dat vooral een raads-interne en wat bureaucratische exercitie. Toch vallen een paar interessante dingen op.

Een werkgroep onder aanvoering van de vice-voorzitter van de raad, Jan Willem Nienhuis (CDA), heeft een ontwerp gemaakt voor een nieuw Reglement van Orde. Dat moet het vorige, uit 2021, vervangen. Handig om te zien wat de bedoeling is, is het was/wordt-overzicht dat toont wat er gaat veranderen en waarom.

Zo te zien wordt er flink gewied in overbodige of dubbel genoteerde afspraken. Dat is een zinvolle ‘grote schoonmaak’.

Openbaarheid

Maar al meteen bij artikel 8 kunnen de wenkbrauwen omhoog. In de oude versie begint dat artikel met: ,,1. Belangstellenden kunnen openbare bijeenkomsten van de gemeenteraad bijwonen.’’ In de voorgestelde nieuwe versie is dat verdwenen. Zijn belangstellenden niet meer welkom? Wordt er gemorreld aan de openbaarheid van de lokale politiek?

Nee, dat valt mee, want ter verklaring staat er bij: ,,Alle raadsvergaderingen zijn openbaar, en kunnen dus door iedereen worden bezocht. Daarom is lid 1 vervallen.’’ Maar is dat wel zo? Waar staat dan in het reglement dat vergaderingen openbaar zijn? Ofwel: is die openbaarheid wel gegarandeerd?

Ja, gelukkig wel, zij het niet doordat dat in het Wijdemeerse reglement is vastgelegd. Maar dat hoeft ook niet. De openbaarheid van de vergaderingen van de raad en raadscommissie is, inclusief de uitzonderingen, al landelijk geregeld. Zie daarvoor de Grondwet (artikel 125) en de Gemeentewet (artikelen 23, 24 en 82). Geen reden tot zorg dus.

Schriftelijke vragen

Ook bleef mijn oog hangen bij het aangepaste artikel 51 in het ontwerp-reglement. Dat gaat over schriftelijke vragen vanuit de raad aan burgemeester en wethouders. In het nu nog geldende reglement staat dat het college zulke vragen ‘zo spoedig mogelijk’ en ‘in ieder geval binnen dertig dagen’ moet beantwoorden, plus wat het college moet doen als die termijn niet wordt gehaald. In het voorgestelde nieuwe reglement is geschrapt wat er moet gebeuren als de termijn van beantwoording (maximaal dertig dagen) dreigt te worden overschreden.

In het kolommetje ‘opmerkingen’ staat hierover alleen: ,,De bepalingen over het uitstel zijn vervallen.’’ Maar waarom dan? En wat betekent dat?

Bedroevend

Dat het tot nu toe te vaak niet goed gaat met de beantwoording van schriftelijke vragen is wel duidelijk. Drie keer heb ik geïnventariseerd hoe burgemeester en wethouders zich op dit punt gedroegen en drie keer was de uitkomst bedroevend. Alleen al de koppen boven de betreffende stukken op Rading Nul geven dat aan. ‘College beantwoordt bijna helft schriftelijke vragen te laat, lelijk probleem voor lokale democratie’ (11 april 2022), ‘Steeds vaker beantwoordt het college schriftelijke vragen van de raad te laat’ (11 mei 2023) en ‘Schriftelijke vragen raad nog vaak te laat beantwoord, al gaat het wel beter’ (8 juli 2024). Bij die laatste telling was het college in 40 procent van de gevallen te laat!

Kennelijk is de gemeenteraad het goed zat. Blijkbaar wenst de raad het niet meer te pikken en wordt daarom nu voorgesteld vast te leggen: het college moet schriftelijke vragen na uiterlijk dertig dagen beantwoorden, punt, uit. Geen ontsnappingsroute meer, gewoon op tijd antwoorden. Dat lijkt me heel terecht. Het college (in verschillende samenstellingen) heeft er de afgelopen jaren op dit punt een bende van gemaakt en dat is schadelijk voor het goed functioneren van de gemeentelijke democratie. Dat moet stoppen en de raad zet er nu op in dat voor elkaar te krijgen.

Is de gewenste situatie daarmee ook meteen werkelijkheid? Dat zal moeten blijken. Denkbaar is enig risico dat het college in een aantal gevallen straks komt met flut-antwoorden om in vredesnaam maar op tijd te zijn. Dat schiet natuurlijk niet op en dan moet de raad zich afvragen wat er vervolgens moet gebeuren. Maar goed, eerst eens zien of de strakkere regel gaat werken.

Beeld en geluid

Tot slot het nieuwe artikel 45 over ‘geluid- en beeldregistraties’. Dat luidt: ,,Degenen die van een openbare raadsvergadering geluid- of beeldregistraties willen maken, doen hiervan mededeling aan de voorzitter en gedragen zich naar diens aanwijzingen.’’ Ter verklaring staat erbij: ,,Nieuw artikel, in het kader van het handhaven van de orde.’’

Dat ziet er op zichzelf niet onredelijk uit. Maar de vraag is, wat we ons daarbij in de praktijk moeten voorstellen. De heel enkele keer dat Gooi TV of NH Nieuws een raads- of commissievergadering bijwonen en willen registreren zal er geen probleem zijn. Zo’n enkel keertje kunnen ze zich eenvoudig even melden bij de voorzitter.

Douwe van Essen

Andere vraag is hoe dat straks gaat met bepaalde vaste bezoekers. Ik denk aan Herman Stuijver (Weekblad Wijdemeren) die af en toe een foto maakt, maar in de allereerste plaats natuurlijk aan onze eigen Douwe van Essen die al heel lang heel veel foto’s maakt. Dat deed hij eerder voor de Wijdemeerse Webkrant en nu voor Rading Nul, terwijl ook Weekblad Wijdemeren/De Nieuwsster en De Gooi- en Eemlander vaak van zijn diensten gebruik maken.

Moet hij zich zodra het nieuwe Reglement van Orde in werking is getreden iedere vergadering bij de voorzitter melden en aanhoren wat wel en niet de bedoeling is? We mogen toch hopen van niet, want dat wordt wel erg vervelend en vooral onpraktisch. Of kan hij gewoon blijven doen wat hij doet, waarbij hij overigens nooit iemand hindert? Strikt volgens de letter van het voorgestelde nieuwe reglement niet. Heel erg benieuwd dus hoe de raad met zijn commissies en voorzitters dit in de praktijk denkt te gaan vormgeven.