Verwarrend avondje ‘Haanspeak’

Behoorlijk verwarrend was tijdens de commissievergadering van dinsdagavond de bespreking van de hoofdschotel: het langverwachte Integraal Beleidskader Sociaal Domein. De verwarring stichtte wethouder Ron de Haan met de manier waarop hij de commissie te woord stond. Hij bediende zich van ‘Haanspeak’.

Die term Haanspeak verdient een beetje uitleg. Ik heb hem afgeleid van het ‘newspeak’ waarvan de totalitaire staat in Oceania zich bediende in George Orwells befaamde, in 1949 verschenen roman ‘1984’. Newspeak was in Oceania de politiek correcte taal waarvan de staatsmacht zich bediende en die taal was voor de gewone inwoners, de Proles (proleten), nogal vervreemdend.

Nu wil ik uiteraard noch de gemeente Wijdemeren noch het college noch wethouder De Haan betichten van totalitaire neigingen. Wel was dinsdagavond sprake van op zijn minst verwarring zaaiende uitspraken van wethouder De Haan. Hij bediende zich van Haanspeak.

Mengelmoes

Die Haanspeak bestond uit een mengelmoes van diverse dingen. Om te beginnen was er correcte informatie, maar daarnaast waren er ook  onduidelijke uitspraken, elkaar tegensprekende uitspraken en een enkel keertje zelfs regelrecht onjuiste informatie, dus jokkebrokkerij.

Het ging allemaal om het Integraal Beleidskader Sociaal Domein. Dat is een 43 pagina’s tellend document met als kern: we willen dat alle inwoners van Wijdemeren volwaardig kunnen meedoen in de samenleving en als mensen daartoe zelf niet (voldoende) in staat zijn, zal de gemeente ze zo goed mogelijk helpen.

In de woorden van Michiel van Balen (VVD): ,,Daar kun je moeilijk tegen zijn.’’ Alle andere fracties sloten zich daarbij aan. Bij de ‘missie’ en ‘visie’ in het voorgestelde beleidskader zit dan ook het probleem niet.

Ander probleem

Wel hebben alle fracties – ook die van de collegepartijen De Lokale Partij en VVD – een belangrijk ander probleem. Henrieke Abrahamse (PvdA/GroenLinks) had ‘mooie vergezichten’ gelezen, maar ze vroeg zich wel af: ,,Hoe gaat het college het wensdenken en de realiteit bij elkaar brengen?’’ Precies dat vroegen ook alle andere fracties aan de wethouder.

De andere hoofdvraag, ook weer van alle fracties: hoe denkt het college structureel (blijvend) een half miljoen te bezuinigen op het sociaal domein, zoals de bedoeling is? ,,We horen graag voorstellen van het college over de ombuiging. We vragen ons wel af hoe realistisch die is’’, aldus Peter Heeren (CDA).

Over het bedenken van bezuinigingen in het sociaal domein heeft het college wel een idee. Het stelt voor om ‘in samenspraak met een klankbordgroep uit de raad mogelijke beheersmaatregelen nader uit te werken die moeten leiden tot een besluit over de ombuiging van € 500.000 in het sociaal domein’.

Doen we niet

Van Balen (VVD) kon daarover kort zijn: ,,Zo’n klankbordgroep, daar doen we niet aan mee’’. Alle andere fracties zagen het ook zo: het is de taak van het college om met bezuinigingsvoorstellen te komen. In de gemeenteraad komt daarover ongetwijfeld een amendement en wethouder De Haan legde zich er dinsdag ook al bij neer.

Tot zover de duidelijke standpunten van de fracties. Maar nu wat ze van wethouder De Haan te horen kregen. Tegen de klacht dat wordt gemist wat het college in het sociaal domein denkt te gaan doen, bracht hij in: ,,Een heel deel van de uitvoering ligt helemaal niet bij de gemeente maar bij haar partners’’. Denk bij die partners aan pakweg Versa Welzijn en tal van andere organisaties. Wat de wethouder hier Haanspeakte, was een dooddoener. Ja natuurlijk voeren partnerorganisaties grote delen van het beleid uit, maar dat doen ze wel aan de hand van afspraken met de gemeente.

Te dom

En dan bestond hij het ook nog om op de raadsbrede vraag naar concrete maatregelen te antwoorden: ,,U hebt het afgelopen jaar 34 raadsinformatiebrieven gekregen over de invulling van dit beleidskader’’. Ofwel: raads- en commissieleden, u bent blijkbaar te dom om te snappen dat het college allang concrete maatregelen heeft genoemd, hoe komt u erbij mij daarnaar nog te vragen? Overtuigd van de juistheid van zijn eigen Haanspeak herhaalde hij die uitspraak nog een keertje – misschien dat de Proles, de gewone mensjes in de commissie, het dan eindelijk zouden snappen.

Sprekend over de voorgenomen vijf ton bezuiniging op het sociaal domein gaf de wethouder ook een flinke portie Haanspeak ten beste. Ik noteerde uit zijn mond: ,,Het gaat niet om een half miljoen bezuiniging, maar om vijf ton ombuigingen en dat zit al in dit beleidskader, het wordt gevonden binnen de begroting’’.

Terecht merkte Olivier Goetheer (Groep Goetheer) op dat ‘een ombuiging gewoon een bezuiniging is’. De Haanspeakende wethouder liet zich niet uit het veld slaan, integendeel. Eerder had hij erkend dat van de 22 miljoen euro die jaarlijks omgaan in het sociaal domein voortaan (als het lukt, red.) een half miljoen af gaat. Maar vervolgens beweerde hij: ,,Er gaat niet 500.000 euro de portemonnee uit die er nu in zit’’. Om voorts te koeterwaalsen: ,,We hoeven die vijf ton niet uit te geven als we met dit beleidskader de taken uitvoeren die ook al voorzien zijn in de SPUK-financiering’’. Dat zou ze leren, die dwarse Proles! In dat koeterwaals staat SPUK overigens voor ‘specifieke uitkeringen’ van het rijk aan lagere overheden, zoals gemeenten.

Zijpaden

Opnieuw vond commissievoorzitter Bo de Kruijff (VVD) het nodig de wethouder te vragen om vragen beknopt te beantwoorden en niet telkens zijpaden in te slaan. Gelijk had De Kruijff.

Nou laat dat maar aan De Haan over. Hij wilde ‘hier even hardop zeggen’ dat ‘er niet wordt gestuurd op geld maar op ombuigen om binnen de begroting dienstverlening te verbeteren’. Zulke wartaal hadden we vorig jaar al gelezen in het financieel herstelplan: in het sociaal domein gaan we een half miljoen bezuinigen en daarvan worden de betreffende inwoners alleen maar beter. Ook zei De Haan: ,,Geen zorgen over harde ingrepen. Wel moet het efficiënter, effectiever, met goedkopere zorg aan de voorkant in plaats van later duurdere zorg’’.

Verstandig

Kijk, daar zit ‘m de kneep. In het verleden heb ik als (toen nog) verslaggever van De Gooi- en Eemlander meegekeken in Wijdemeren en diverse andere gemeenten in deze regio (Hilversum, Laren, Eemnes, beetje Blaricum). In die tijd hoorde ik het al: als we in het sociaal domein willen bezuinigen zonder schade aan te richten, moeten we kijken naar meer hulp aan de voorkant in plaats van veel duurdere hulp achteraf. Concreet voorbeeld: aan twee of drie gevallen zware jeugdhulp in een jaar kan een gemeente een paar ton kwijt zijn. Verstandig is te kijken of dat kan worden voorkomen door al veel eerder lichtere en dus goedkopere vormen van zorg in te zetten.

Wethouders in andere gemeenten vertelden daar wel altijd meteen bij: die koers is verstandig, maar resultaat zien we op zijn vroegst een paar jaar nadat die koers is ingezet.

Al ingeboekt

In Wijdemeren zit dat anders. Het door de raad goedgekeurde financieel herstelplan voorziet onder meer in een taakstelling (dwingende opdracht) om in het sociaal domein jaarlijks een half miljoen te bezuinigen. De Haan zei dinsdag dat moet worden afgewacht hoe dat uitpakt. Leuk geprobeerd, maar feit is dat die bezuiniging van een half miljoen al volledig is ingeboekt ingaande 2025. Haanspeak kan daaraan niets afdoen.

Enkele losse brokjes nog tot slot. Tegen het einde van het agendapunt zei de wethouder tegen de commissie: ,,Ik wil u graag zo goed mogelijk informeren’’. Na alle Haanspeak leek me dat nogal een gotspe.

En dan nog dit. Goetheer had gevraagd naar digitale (sociale media)middelen om ook jongeren te bereiken. De wethouder antwoordde dat dat ook gebeurt door Jeugdpunt en bureau Halt en dat die keurig worden genoemd in het beleidskader.

Liegen

Na een schorsing had Goetheer eventjes tijd gehad om het op te zoeken en hij meldde: Halt en Jeugdpunt komen in het document niet voor. Voor de zekerheid heb ik het ook zelf nog even nagezocht. En ja hoor: Goetheer had gelijk.

Haanspeak is dus niet alleen juiste informatie geven en verwarrende en tegenstrijdige mededelingen doen, het behelst ook foute informatie geven. In het taalgebruik van gewone mensen (de Proles van Orwell) is dat: jokkebrokken ofwel liegen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.