Wat rechtmatig is, is niet altijd rechtvaardig

Daar sta je dan als wethouder van Wijdemeren in een orkaan van publiciteit. Je dacht van jezelf nog dat je soepel was in de uitvoering van de bijstandswet, maar plotseling sta je te boek als de bestuurder die een bijstandsvrouw € 7000 laat terug betalen omdat zij wekelijks een tas met eten van haar moeder kreeg en heel de pers en de politiek valt over je heen.

Sommige reacties zijn voorspelbaar. Zoals die van de Haagse politici. De barmhartigheid moet terug in de wet en natuurlijk de menselijke maat moet overheersen. Het zijn dezelfde mensen die verantwoordelijk zijn voor de wet. Als er mensen in Bulgarije ten onrechte frauderen met de Nederlandse wet waait de wind uit de richting van harder aanpakken-waar deze wet een voorbeeld van is- en als er net een vernietigend rapport over de toeslagenaffaire ligt draait de wind de andere kant  op. Wilders schreeuwt in wat voor land wonen wij, maar steunde de wet waarop de uitspraak van de rechter gebaseerd is.

Kritische vragen

Toch zijn er wel een aantal kritische vragen te stellen. Wat mij bij het lezen van de uitspraak van de rechter opviel is dat geheel en al niet ter sprake komt of de betreffende vrouw wel goed  door de gemeente geïnformeerd is bij de aanvraag van de uitkering dat zij iedere inkomsten-ook in natura- aan de gemeente moet doorgeven. Kennelijk worden er ook geen gesprekken meer gevoerd met mensen in de bijstand, want drie jaar lang kreeg mevrouw voedselpakketten van haar moeder. Na een tip kwam dat de gemeente pas ter ore. Is de bijstand verworden tot een uitkeringsfabriek of worden mensen nog begeleid en worden er nog gesprekken gevoerd om te kijken hoe we de mensen kunnen helpen hun situatie te verbeteren?

Tip: Verplicht onderzoek

Terecht zegt de wethouder dat als er een tip komt dat de gemeente dan verplicht is een onderzoek te laten instellen. De uitkomst van zulk een onderzoek komt ongetwijfeld op het bureau van de portefeuillehouder terecht. Dan komt de vraag wat de gemeente gaat doen. De vraag wat voorgaat : de rechtmatigheid of de rechtvaardigheid. Ook al is het rechtmatig wat je doet, toch dien je je de vraag te stellen wat de gevolgen van zo’n beslissing zijn. Als er aperte fraude is , dan is die vraag gemakkelijk te beantwoorden. Je moet je afvragen wat de gevolgen zijn van je rechtmatig handelen. Als iets rechtmatig is wil zeggen dat je wettelijk mag handelen, maar altijd blijft de vraag of je  dat ook doet .Van een aantal kanten is er al  gewezen op de parallellie met het krijgen van pakketten van de voedselbank. Dat is kennelijk toegestaan, maar een  “privé- voedselbank” van je moeder wordt bestraft. En wat als de vrouw geen eten kreeg, maar bij haar moeder iedere dag ging eten?

De marges zijn smal

De belangrijkste vraag is echter: “wat doe je de vrouw aan als ze €7000 terug moet betalen”. Helpen we daar de vrouw en onze gemeenschap mee? Kennelijk vindt de wethouder die claim niet rechtvaardig, maar worstelt  zij hoe daar mee om te gaan. Je loopt tegen allerlei wetsprincipes op zoals gelijkheid voor de wet. De marges zijn uiterst smal! Wat je ene burger geeft of toestaat kun je de andere in gelijke omstandigheden niet weigeren. Als je niet oppast creëer je een nieuwe norm voor de bijstand. ”Laat een gift een gift zijn “sprak de raad van Wijdemeren. Sympathiek, maar in strijd met de wet, want die  schrijft voor dat iedere neveninkomst aan de gemeente moet worden opgegeven en verrekend. Er zijn gemeenten, zoals Amsterdam, die tegen de zin van het ministerie eigen beleid maken, maar bij terugvordering wil Den Haag helemaal geen keuzevrijheid.

Uitkomst van de heroverweging?

De wethouder gaat er opnieuw naar kijken. Ik ga er vanuit dat zij dat echt zal doen en deze toezegging niet gebruikt om te wachten tot de storm over is. Alle publiciteit heeft er toe geleid dat zij dit niet in alle rust en beslotenheid kan doen, wat het kenmerk van maatwerk is, maar publiekelijk bekend zal maken wat de uitkomst van haar heroverweging is. Als de keuze rechtmatigheid of rechtvaardigheid is, is er maar een antwoord. Te allen tijde dient rechtvaardigheid boven rechtmatigheid te gaan.

Wim Kozijn

Oud wethouder sociale zaken Driebergen (Nu Utrechtse Heuvelrug)

One thought on “Wat rechtmatig is, is niet altijd rechtvaardig”

  1. Een van de boosdoeners is het concept van betaling “in natura”. Het is bedacht door afgunstige mierenneukers en speelt ook b.v. in de belastingwetten. Het moet ervoor zorgen dat niemand een onbedoeld voordeeltje kan krijgen zonder dat de samenleving het heeft goedgekeurd, zoals b.v. de voedselbank. Holland op z’n meest weerzinwekkend smalst.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.