En nu? Waar haalt Wijdemeren het geld vandaan om een beetje minder ongezond te worden?

De begroting 2023 die de gemeenteraad volgende maand gaat vaststellen vertoont een tekort van bijna 2 miljoen euro. Het college mikt daarom op een verbeterplan. Hoe moet dat tot stand komen en wat is er aan maatregelen mogelijk?

(Wikipedia/publiek domein)

Over hoe het verbeterplan tot stand moet komen heeft het college nog weinig losgelaten. Het moet gebeuren ‘in samenwerking met de provincie’, hebben we gelezen. Logisch, want nu Wijdemeren onder preventief toezicht komt, is de provincie Noord-Holland de toezichthouder.

Iedereen nodig

In het persbericht over de begroting stond ook nog dit: ,,De wethouder (Gert Zagt, red.) doet een dringende oproep aan de gemeenteraad om dit samen te doen: ‘We hebben iedereen nodig als we Wijdemeren een toekomst willen geven’.’’

Natuurlijk heeft het college de raad nodig, alleen al om tegen verbetervoorstellen ja of nee te zeggen. Ook kan het zijn dat hier of daar in de raad een lumineus financieel idee opborrelt. Maar medewerking van de raad kan niet betekenen dat de raad het voorbereidende werk moet doen. Die taak ligt toch echt bij college en ambtenaren.

Ozb

Eén manier om aan extra geld voor de gemeente te komen is de onroerendezaakbelasting (ozb) fors verhogen. Daarvoor heeft het college niet gekozen, althans, er is gekozen voor een flinke, maar niet extreme verhoging. De begroting vermeldt voor woningeigenaren een ozb-verhoging van 4 procent bovenop het gekozen inflatiepercentage van eveneens 4 procent, maar daarbij blijft het.

Zou Wijdemeren een artikel 12-gemeente worden, dan wordt dat wel anders. Zover is het echter (nog) niet. Vooralsnog komt er alleen preventief financieel toezicht door de provincie. Zou de artikel 12-status worden aangevraagd, dan komt er tijdelijk extra geld uit het gemeentefonds, maar dan moet Wijdemeren ook de eigen inkomsten maximaal opvoeren. In dat geval is een ozb-verhoging met liefst 30 procent te voorzien.

Maar zoals gezegd, zover is het nog niet. Dus gaat het erom de komende maanden in de voorlopige, niet sluitende begroting dingen te vinden die kunnen leiden tot minder uitgaven en/of meer inkomsten.

Investeringen

Bij een snelle blik op de begroting valt het oog dan al snel op het investeringsplan voor de komende jaren. Het betreft investeringen in onder meer riolering, wegen, openbare verlichting en groen. In geld uitgedrukt gaat het bepaald niet om kattenpis: bijna 64 miljoen euro. Kunnen zulke investeringen niet wat later worden gedaan? Kan er niet wat minder geld in worden gestoken?

Het antwoord van het college in de begroting is kort: nee. Zo lezen we onder meer: ,,Fasering van de investeringen (dus uitsmeren over een langere tijd, red.) is volgens team projecten niet langer verantwoord’’. En: ,,De infrastructuur van onze gemeente is tot stand gekomen in de periode na de Tweede Wereldoorlog en nadert het einde van de levensduur’’.

Projecten toegevoegd?!

Wel is het investeringsplan al tegen het licht gehouden. Resultaat: ,,Er zijn projecten komen te vervallen, er zijn projecten verschoven in de tijd en er zijn nieuwe integrale projecten aan toegevoegd’’. De boodschap is daarmee duidelijk: hier valt volgens het college geen geld meer te halen. Waarom er niet alleen projecten zijn geschrapt en uitgesteld, maar ook nieuwe zijn  toegevoegd, roept wel de vraag op waarom dat laatste in deze financieel barre tijd nodig is. Hopelijk stelt de raad die vraag en komt er antwoord.

Hoe dan ook zal er serieus geld moeten worden gevonden. Om te beginnen om het gat van 2 miljoen euro volgend jaar te dichten. Ook is het hard nodig de algemene reserve flink bij te vullen om de gemeente wat weerbaarder te maken tegen financiële tegenvallers. En er zijn meer verbeteringen denkbaar.

Voorstel verworpen, nieuw gat

Mogelijk kan de provincie helpen listen te verzinnen. Maar uiteindelijk zullen voorstellen voor ingrepen van het college moeten komen en aan de raad worden voorgelegd. Best mogelijk dat de raad en of meer van die voorstellen verwerpt. Dan ontstaan er toch weer financiële gaten die op een andere manier moeten worden gedicht.

Vorig jaar zagen we zoiets gebeuren toen de raad de voorgestelde draconische verhoging van de toeristen- en forensenbelastingen verwierp. ‘Komt u dan maar met een alternatieve dekking’, hield het vorige college de raad voor. Die tuinde erin, in plaats van het college opdracht te geven zijn huiswerk over te doen. Het lijkt me niet voor herhaling vatbaar. (Al liet de raad zich nog heel recent door wethouder Alette Zandbergen in de luren leggen en is de raad aan de slag gegaan met amendementen om drie door het college klem gereden bouwplannen weer op de rails te krijgen. Deze dinsdagavond gaan we het resultaat zien).

Het kan anders

Het is ook helemaal niet nodig dat de raad onterecht extra (college)werk krijgt toegeschoven om eventuele financiële gaten in de begroting alsnog te dichten. In de gemeente Eemnes zag ik eind 2020 hoe het ook kan.

Daar legde het college de ‘Kadernota ombuigingen’ aan de raad voor. Ambtenaren hadden in opdracht van het college eerst een lange lijst met potentiële bezuinigingsposten gemaakt. Vervolgens maakte het college daaruit een keuze, tot het benodigde bezuinigingsbedrag was bereikt.

In de nota stond de hele ambtelijke suggestielijst. Ook te zien was voor welke bezuinigingen het college wel en voor welke het niet had gekozen (en per niet overgenomen suggestie tevens: waarom niet). Schoot de raad een voorstel af, dan was precies te zien welk gat dat in de begroting opleverde. Uit de door het college niet gebruikte bezuinigingsopties kon de raad er dan een of meer uitzoeken om toch toe te passen. En de raad kon ook keurig zien na hoeveel uitgekozen nieuwe posten het gat in de begroting weer was gedicht. De gemeenteraad was blij met die aanpak. Het werkte uitstekend.

Voorwaarde daarvoor is wel dat college en ambtenaren het voorwerk voor hun rekening nemen. Dus: de boel goed voorbereiden en een helder stuk met duidelijke keuzemogelijkheden voorleggen aan de raad. Hoe zoiets er in de praktijk uit kan zien, namelijk de nota die de raad van Eemnes destijds kreeg voorgelegd, vindt u hier.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.