Financiën zien er huiveringwekkend uit: lasten voor inwoners fors omhoog

De grote lijnen van de financiële (wan)toestand van de gemeente Wijdemeren vielen deze zaterdag al te lezen in De Gooi- en Eemlander. Onderstaand wat meer gegevens uit de financiële presentatie die de gemeenteraad donderdagavond kreeg. Sommige zijn verbluffend, andere voor inwoners hoogst zorgwekkend.

 

Dat twee financieel gespecialiseerde ambtenaren de raadsleden bijpraatten, was in elk geval heel nuttig. Niet omdat ze een vrolijk verhaal te vertellen hadden, wel omdat pas nu een realistisch beeld van de werkelijke toestand is opgediept.

Vertrouwen

Onderstreept werd overigens dat het ging om een technische financiële exercitie. De gepresenteerde cijfers kunnen niet zonder meer worden vertaald in cijfers zoals die in een begroting voorkomen. Een goede indicatie geven de cijfers echter wel. Meerdere keren gaven de ambtenaren aan dat ze eind vorig jaar, toen de niet-sluitende begroting 2023 is vastgesteld, geen vertrouwen  hadden in de juistheid en compleetheid van de cijfers. Wethouder Gert Zagt (financiën) liet dat toen al weten. Na de financieel-technische exercitie van de afgelopen maanden is dat vertrouwen er nu wel.

Details laat ik achterwege, want het gaat uiteindelijk niet om de financiële techniek, maar om de resultaten: de gevolgen voor de gemeente en, vooral, voor de inwoners. Die komen verderop aan bod.

Verbluffend

Het curieuze was dat het beeld donderdag vóór de pauze nog relatief gunstig was, zij het met hier en daar wel verbluffende mededelingen. In die laatste categorie: de uitgaven voor bezoldiging van burgemeester en wethouders zijn de afgelopen tijd 100.000 euro per jaar te hoog begroot. Is dat raar? Jazeker.

We hebben het niet over wachtgeld voor oud-wethouders die nog geen nieuwe betaalde baan hebben gevonden. Dat zijn van jaar op jaar moeilijk voorspelbare bedragen. Nee, het gaat gewoon om de vaste bezoldiging (salaris, vakantiegeld, tegemoetkomingen) van de burgemeester en de wethouders. Bekend is hoeveel fte (volle banen) dat zijn. Bekend is ook wat 1 fte burgemeester en 1 fte wethouder verdient in een gemeente van de grootteklasse van Wijdemeren (15.000-25.000 inwoners). Dus een simpele rekensom? Natuurlijk. Maar in Wijdemeren werden toch rekenfouten gemaakt.

Lagere kosten?

Een ander cijfertje dan. Bij de meeste ‘taakvelden’ (zoals beheer openbare ruimte, sociaal domein en nog veel  meer) heeft Wijdemeren 13 procent lagere kosten dan andere gemeenten van die grootteklasse. Is dat mooi omdat aan Rading 1 heel goed op de centjes wordt gepast? Ja, dat zou kunnen. Maar het kan net zo goed zijn dat deze gemeente sommige noodzakelijke dingen niet doet en daardoor goedkoper uit is. Da’s dan niet zo fraai. Ook kan het zijn dat ook hier rekenfouten zijn gemaakt. Uitsluitsel kwam er donderdagavond niet.

Aangeland bij het onderdeel investeringen en kapitaallasten werd verteld dat in de jaren 2019-2022 per jaar maar 5 miljoen euro is geïnvesteerd ofwel slechts 25 procent van wat nodig was. In de woorden van een van de ambtenaren: ,,Er is dus sprake van een boeggolf aan investeringen die naar de toekomst is doorgeschoven’’.

Oplopend tekort

Alles bij elkaar liep de technische exercitie vóór de pauze uit op een op het oog gunstig rijtje cijfers. Het ‘potentieel’ uit de ‘verschillenanalyse’ resulteert voor dit jaar in 901.000 euro (iets oplopend naar krap 1,2 miljoen in 2026). Dat betekent dat het tekort van 1,98 miljoen dat de begroting 2023 laat zien eigenlijk een tekort is van ‘maar’ 1.079.000 euro. Reden voor enig optimisme?

Nou nee, want een kleiner tekort is nog steeds een tekort. Bovendien kwam vervolgens de rest van de harde werkelijkheid. De begrotingstekorten lopen de komende jaren alleen maar op. In 2035 komt het volgens de nu bekende cijfers uit op 6,1 miljoen euro. En, onderstreepte een ambtenaar, dan is aan de algemene reserve (bedoeld om onverwachte klappen op te vangen) nog geen cent toegevoegd. Die algemene reserve staat op nul en blijft ook tot 2035 leeg. Bovendien is bij de naar 6,1 miljoen oplopende begrotingstekorten ‘nog niet alles meegerekend’. Het uiteindelijke beeld zal dus nog somberder zijn.

34 miljoen + 250 miljoen + . . . .

Hoe dat allemaal mogelijk is? Dat zit vooral in noodzakelijke investeringen die er nog aan komen. Geen investeringen in ‘leuke dingen voor de mensen’, maar investeringen die per se gedaan moeten worden. Denk aan het in stand houden van schoolgebouwen of aan onderhoud van wegen en riolen.

Voor de jaren 2026-2035 (en misschien nog één of twee jaar daarna) gaat het om hallucinante bedragen. Alleen al voor het gewoon onderhouden en in stand houden van schoolgebouwen zijn investeringen nodig van 34 miljoen euro. Een enorm bedrag, maar het valt in het niet bij wat voor onderhoud van wegen en riolering noodzakelijk is: 250 miljoen euro. En dat alles is dan nog exclusief zo’n 1,5 miljoen euro per jaar aan ambtelijke personeelskosten.

Voor de inwoners van de Wijdemeerse dorpen voorspelt dat allemaal weinig goeds. Behalve naar de uitgaven moet een gemeente immers ook goed kijken naar de inkomstenkant. En als de gemeente dat niet doet, dan doet de toezichthouder dat wel, de provincie Noord-Holland.

Lasten inwoners

Dan komen de lasten voor de inwoners aan de orde. Die bestaan uit drie brokken: de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing.

Eerst die afvalstoffenheffing (lees: de kosten van afvaldienst GAD). Bij deze heffing en de rioolheffing geldt, dat gemeenten er geen winst op mogen maken. Ze mogen inwoners dus niet meer laten betalen dan het echt kost. Betalen de inwoners precies alle kosten, dan is zo’n heffing 100 procent kostendekkend.

Momenteel (2023) is de afvalstoffenheffing voor 99,1 procent kostendekkend. Dat cijfer staat in de begroting 2023 en daarop kwamen de ambtenaren ook bij hun technische exercitie uit. Dat betekent dat van de inwoners voortaan nog 0,9 procent meer aan afvalstoffenheffing kan worden gevraagd.

De rioolheffing dan. Die is volgens de begroting 2023 (pagina 61) nu 100 procent kostendekkend. Mooi, want daarvoor gaat de gemeente de inwoners de komende jaren dan niet extra aanslaan. Toch?

Nou vergeet het maar. De werkelijkheid blijkt heel anders. Het is een technisch verhaal over wel en niet doorberekenen van in vroeger jaren door de gemeente betaalde btw. Resultaat: in 2023 is de Wijdemeerse rioolheffing slechts voor 72 procent kostendekkend, in 2024 en 2025 voor 80 procent en in 2026 voor 83 procent.

Voor 2023 valt daaraan niets meer te doen, want de aanslagen zijn allang de deur uit. Maar voor de volgende jaren zitten forse verhogingen in het vat: 20 procent erbij in 2024 en 2025 en 17 procent in 2026. Volgens een van de ambtenaren komt dat gemiddeld per huishouden neer op 30 euro extra per jaar.

OZB

Over de OZB werd donderdagavond niet gesproken. Maar daar valt voor de gemeente nog veel meer te halen. Om op een volgens de wet- en regelgeving ‘redelijk peil’ uit te komen is er in Wijdemeren nog ruimte. In de begroting 2023 (pagina 57) viel al te lezen dat de Wijdemeerse OZB nog met 30 procent omhoog kan en moet om dat ‘redelijk peil’ te bereiken. Dat gaat om heel wat meer geld dan die drie tientjes van de rioolheffing.

Nu is het vaststellen van de lasten voor inwoners niet aan de financiële rekenmeesters. Daarover beslist de gemeenteraad. De vraag is echter hoeveel keuzevrijheid er is, gezien de deplorabele financiële toestand die de rekenmeesters aan het licht hebben gebracht. Zoals het er nu naar uitziet, zo vermeldt de website van de gemeente, ligt in juni het financieel herstelplan ter besluitvorming bij de gemeenteraad.

2 gedachten op “Financiën zien er huiveringwekkend uit: lasten voor inwoners fors omhoog”

  1. Een beetje voorbarig om nu al in een grote kop te zetten dat ”….lasten voor inwoners fors omhoog..’ gaan. Ik zou eerst een plan willen zien om te voorkomen dat deze kosten omhoog gaan en niet nu al klakkeloos uitgaan dát die kosten omhoog gaan.
    Bij een bedrijf wordt vaak het besluit genomen om een slecht lopend- of verliesgevend onderdeel af te stoten of elders onder te brengen. Zou Wijdemeren een bedrijf zijn, dan zou het voor de hand liggend zijn om DE grote kostenpost van Wijdemeren (Lees : Loosdrecht) af te stoten en bijv aan te laten sluiten bij Stichtse Vecht. Zodat de overgebleven dorpskernen op een gezonde manier zelfstandig als Wijdemeren verder kunnen. Ik ben benieuwd of dit denken ook onderdeel is van de plannenmakerij naar een gezonde toekomst.

  2. En wie is er dan verantwoordelijk voor het ontstaan van deze situatie?
    Uiteraard altijd een vorig bestuur!
    Op wie had U ook al weer gestemd?

    Maar, zijn er namen en rugnummers..is bestuurlijke aansprakelijkheid een optie?
    Gelijk de vervuiler zou ook de bestuurder aanspreekbaar moeten zijn!

    Het einde van het verhaal zal altijd zijn..de burger draait op voor de gevolgen van slecht bestuur.
    Op wie gaat U volgende keer uw stem uitbrengen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.