Formatie Wijdemeerse coalitie wordt boeiend, maar niet per se eenvoudig

Met de daverende verkiezingsoverwinning van De Lokale Partij (DLP) belooft de formatie van een nieuwe coalitie een boeiende exercitie te worden. Cijfermatig is het een makkie, maar in politieke zin lijkt het niet zomaar een kwestie van kat in het bakkie.

Op de website van De Gooi- en Eemlander staan uitgebreide gegevens, dus die hoef ik hier niet dunnetjes over te doen. Maar voor een goed begrip toch wel even de zetelaantallen in de nieuwe raad. Met uiteraard de kanttekening dat het voorlopige uitslagen zijn. Pas maandag stelt het centraal stembureau de definitieve uitslag vast.

Winst en verlies

Grote winnaar DLP gaat van 4 naar 8 zetels. Het CDA zakt van 4 naar 3 zetels. In zetels is DorpsBelangen (DB) de grootste verliezer: van 4 naar 2 zetels. PvdA/GroenLinks blijft stabiel op 2 zetels. De VVD zakt van 3 naar 2 zetels. D66 gaat van 2 naar 1. De ChristenUnie mag als nieuwkomer 1 zetel gaan bezetten.

Niet voor niets schrijf ik dat DB de grootste verliezers is in zetels. Kijken we naar het percentage van de geldig uitgebrachte stemmen dan heeft DB 12,3 gescoord, een verlies van 4,3 procentpunt. De VVD haalde10,2 procent, wat een verlies is van 5,0 procentpunt. Daarmee is de VVD in percentage van de geldig uitgebrachte stemmen dus de grootste verliezer, niet DB.

Overigens zijn er in stemmenpercentages maar twee winnaars: DLP en ChristenUnie. Alle andere partijen boerden achteruit. Datzelfde geldt voor de aantallen zetels: alleen DLP en ChristenUnie scoorden er meer dan vier jaar geleden, de anderen bleven stabiel (PvdA/GroenLinks) of leverden in (DB, CDA, VVD en D66).

Trends

Zeker zullen bij plaatselijke afdelingen van landelijke partijen ook landelijke trends hun sporen hebben nagelaten in Wijdemeren. Dat is nu eenmaal altijd zo. Tocht valt op dat alle deelnemers aan de binnenkort afzwaaiende Wijdemeerse coalitie van de afgelopen vier jaar – DB, CDA, VVD, D66 – verlies incasseren.

Waar DLP de grote winnaar is, zal deze partij het voortouw nemen bij de formatie. Dat was vier jaar geleden ook zo, maar toen lagen de zaken toch anders. Als (toen nog) verslaggever van De Gooi- en Eemlander was in 2018 mijn voornaamste vraag: benieuwd hoe de anderen DLP eruit gaan manoeuvreren. Er was veel politieke pijn, de onderlinge verhoudingen waren danig verzuurd en zie: DLP, hoewel ook toen al in aantal stemmen (niet in zetels) de grootste, werd inderdaad naar de oppositiebankjes verbannen. Nu is de sfeer beduidend anders.

Toch geen eitje

Dat wil echter niet zeggen dat de formatie daarmee een eitje is. O zeker, een rekenexercitie met aantallen zetels is niet zo in gewikkeld. DLP (8) en CDA (3) samen hebben 11 zetels en daarmee een veilige meerderheid in de gemeenteraad. Ook DLP (8) plus tot nu toe mede-opposant PvdA/GroenLinks (2) en nieuwkomer ChristenUnie (1) reiken samen tot 11 zetels. Ook dat is dus een denkbare coalitie.

De afgelopen tijd viel bij herhaling te vernemen dat de zaak al vóór de verkiezingen beklonken was. DLP en CDA zouden de handen voor een nieuwe coalitie ineen slaan, eventueel aan te vullen met één of twee andere partijen. Sommigen zagen in de draai van het CDA over woningbouw in Nederhorst Noord (van voor naar tegen) een duidelijke vingerwijzing: het CDA voegde zich aan de zijde van DLP (en trouwens ook van PvdA/GroenLinks). Het leek me allemaal nogal speculatief.

Bescheidenheid

Maar goed, na de verkiezingen ligt nu wel de vraag op tafel: een coalitie van DLP en CDA kan steunen op een meerderheid in de raad, maar is coalitievorming langs deze lijn ook een begaanbare weg? In elk geval in CDA-kring kwam ik op de verkiezingsavond vooral afwerende uitspraken tegen. Een CDA’er zei letterlijk: ,,Als verliezer past ons nu bescheidenheid.’’ Alsof ik vorig jaar CDA-voorman Wopke Hoekstra hoorde. Maar even zo vrolijk nam Hoekstra toch plaats in het vierde kabinet-Rutte. Die ontkenningen van Wijdemeerse CDA-zijde neem ik dus wel serieus, maar voorlopig ook met een klein korreltje zout.

En die andere variant, die van DLP met PvdA/GroenLinks en ChristenUnie? Als nieuwkomer zou dat voor de ChristenUnie wel een bijzondere ervaring zijn. Tegelijk: DLP en ChristenUnie zijn de winnaars van deze verkiezingen. En als we het slagveld overzien heeft PvdA/GroenLinks het heel netjes gedaan door zich in zeteltal te handhaven. Best een denkbare coalitie dus.

Probleem

Maar of het nu DLP-CDA wordt of DLP-PvdA/GroenLinks-ChristenUnie of zelfs nog iets anders: er is één probleem (nog los van inhoudelijke punten). En dat probleem is de enorme verkiezingszege van DLP. En heel concreet: het grote aantal zetels van deze partij in de nieuwe gemeenteraad. De DLP-fractie is straks bijna drie (!) keer zo groot als de op één na grootste fractie, die van het CDA.

Dat betekent dat elke partij die straks bij DLP aanschuift in een nieuwe coalitie het probleem heeft slechts de ‘junior partner’ te zijn van de ‘reus’ DLP. En dat is dan nog de vriendelijke manier om het uit te drukken. Een heel stuk onvriendelijker: wie is bereid onder het DLP-juk door te gaan? Zo onvriendelijk hoeft het tijdens de formatie natuurlijk niet te worden, maar er is wel een probleem dat moet worden opgelost. Dat kan bijvoorbeeld door de junior partner(s) in het coalitie-akkoord bovenmatig zijn/hun zin te geven.

Hoe dan ook wordt het dus een interessante formatie, maar niet per se een makkelijke. Wat wel prettig zou zijn: als de plaatselijke politiek, bij alle zorgvuldigheid die natuurlijk nodig is, het niet laat uitlopen op zo’n langdurige wanvertoning als we in Den Haag hebben gezien. Gelukkig leert de ervaring dat het in gemeenten veel sneller gaat dan landelijk, dus laten we voorlopig de moed er maar in houden.

5 gedachten op “Formatie Wijdemeerse coalitie wordt boeiend, maar niet per se eenvoudig”

  1. Déjà vu.
    In 2010 haalde DB met lijsttrekker Gert Zagt op 1 zetel na de absolute meerderheid. Nu haalt DLP met lijsttrekker Gert Zagt op 2 na de absolute meerderheid.
    Voor Wijdemeren en voor DLP is te hopen dat er geen revindicatie 2.0 komt om de financiën op te krikken. Die meer kostte dan hij opbracht. Om maar te zwijgen van die andere blunder in die raadsperiode, de bloembakken, die veel geld kostten maar na de verkiezingen binnen twee weken door het CDA van Theo Reijn bij het oud vuil werden gezet.

    Hopen dat er nu beter geluisterd wordt naar alle kiezers in Wijdemeren.

    1. Johan van der Wolk heeft gelijk: Alette Zandbergen stond op de kandidatenlijst op 1, Gert Zagt op 2.

  2. Als antwoord op Johan van der Wolk en Ronald Frisart.

    In de uitingen naar de media zeiden Alette Zandbergen en Gert Zagt dat zij een lijsttrekkers-duo voor DLP vormden.
    Bovendien, mijn déjà vu kán Alette Zandbergen niet omvatten, omdat zij in de periode 2010-2014 nog niet in de raad zat, maar haar strijd met Gerard Abrahamse rond de toegankelijkheid van het bos rond Eikenrode als eerzame burgeractivist met een poepbak uitvocht.

    http://www.wijdemeersewebkrant.nl/2013/sep13/130922-01.php

    Vandaar…

  3. Afbreukrisico: starten onderhandelingen zonder overdrachtdocument dat eerst wél en toen weer niet als vereist werd benoemd door informateur Zagt. Waarom hadden ambtenaren dit niet klaar liggen voor de nieuwe raad? Waren ze niet geïnformeerd dat dit handig was als kennisoverdracht vanuit hun werkzaamheden? En dan Oekraïne opvoeren als reden van vertraging. De documenten hadden begin maart klaar moeten liggen voor de oorlog begon. Nu kans op nog meer lijken uit de kast als onaangename kennismaking. Kennelijk was de raad gisteren ook al overrompeld door een financiële dreun? Welke was dat? Wordt dat de nieuwe bestuurscultuur? Hopelijk niet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.