Links of rechts stemmen maakt voor hoogte van lokale lasten niks uit

Of we deze week nu links of rechts stemmen, voor de hoogte van de lokale lasten (OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing) maakt dat in de praktijk geen bal uit. Dat blijkt uit onderzoek aan de Groningse universiteit.

 

Het onderzoek is uitgevoerd door Maarten Allers, hoogleraar economie van de decentrale overheden, en promovendus Harm Rienks, die politicoloog en econoom is. In de wetenschappelijke literatuur (en trouwens ook in de hoofden van veel burgers) worden rechtse partijen geassocieerd met minder overheidsvoorzieningen en minder belastingdruk, linkse partijen juist met meer overheidsvoorzieningen en hogere belastingen. Dus veronderstelden de onderzoekers dat als kiezers linkser stemmen de gemeenteraad en het college linkser worden en dat dan de lokale lasten omhoog gaan.

Het derde jaar

Om na te gaan of dat klopt, hebben ze gegevens bekeken uit de periode 1998-2021. Per raadsperiode keken ze telkens naar één jaar: het derde van de vier. In het eerste jaar van een raadsperiode wordt immers nog gewerkt met de begroting die door de vorige raad is opgesteld. En in het vierde jaar, merken de onderzoekers op, zou de gemeenteraad de lastendruk wel eens (tijdelijk) kunnen matigen of zelfs verlagen om te scoren bij de naderende verkiezingen.

In alle onder de loep genomen jaren is eerst gekeken naar de hoogte van de lokale lasten. Maar ook is gekeken naar de verdeling daarvan. Bij de OZB naar de veredeling tussen woningen (huiseigenaren dus) en niet-woningen (bedrijfsgebouwen, winkels). En bij de rioolheffing en afvalstoffenheffing is de verdeling bezien tussen huiseigenaren en huurders.

Bij de indeling in meer linkse en meer rechtse partijen zaten ze met de lokale partijen even in hun maag. Recent onderzoek waarover ik eerder schreef op Rading Nul laat zien dat lokale partijen gemiddeld ietsje rechts van het midden zitten. Maar de Groningse onderzoekers hebben lokale partijen als ‘neutraal’ gekwalificeerd: niet links, niet rechts.

Verrassend

En wat blijkt: voor zowel de hoogte als de verdeling van de lokale lasten maakt het niets uit of raad en college overwegend links of rechts zijn. De onderzoekers noemen dat een ‘verrassende uitkomst’.

Voor een verklaring zijn ze in wetenschappelijke literatuur gedoken. Als mogelijke verklaring dat een linkse of rechtse meerderheid voor de lokale lastendruk niet uitmaakt, noemen ze onder meer dat het verhogen van belastingen nu eenmaal niet populair is. Geen enkele partij, links of recht, doet dat graag. Datzelfde geldt voor bezuinigen op overheidsvoorzieningen om de lokale lastendruk te kunnen matigen of verlagen. Wie zwembad of bibliotheek sluit of zelfs maar de openingstijden beperkt, maakt zich niet geliefd.

Een derde mogelijke verklaring: de lokale belastingen leveren gemeenten maar een klein stukje van hun inkomsten op (verreweg het meeste geld komt uit Den Haag). Daarom kunnen plaatselijke politici relatief makkelijk van de hoogte van de lokale lasten afblijven zonder dat dat heel grote gevolgen heeft.

Eerst bezuinigen

En geheel tot slot: eerder onderzoek liet zien dat belastingverhoging in gemeenten pas aan de orde komt als het niet meer lukt op de uitgaven te bezuinigen. Ofwel: er wordt altijd eerst naar bezuinigingen gekeken en pas daarna naar het verhogen van de inkomsten door een grotere greep te doen in de portemonnee van de inwoners.

Alles overziend: wie via het stembiljet hoopt te zorgen dat de gemeente de portemonnee van de burger ontziet, komt bedrogen uit. Wat dat betreft maakt het niet uit op wie we stemmen. Voor een keuze moeten we andere argumenten bedenken.

One thought on “Links of rechts stemmen maakt voor hoogte van lokale lasten niks uit”

  1. Ja, helaas heeft niemand van de partijen mijn eerder mislukte pleidooi om rioolheffing terug te betalen opgepikt in de verkiezingen. De provinciale toezichthouder ontdekte dat er een heel jaar geen cent aan was uitgegeven en het dus moest worden terugbetaald aan de inwoners. Of halsoverkop de achterstand moest worden ingelopen. U raadt het al, beide adviezen werden gewoon niet opgevolgd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.