Haalt Zagt alsnog zijn gelijk?

Nog eens terugkijkend op de extra raadsvergadering van 3 oktober over de financiële puinhoop bij de gemeente Wijdemeren bekroop me de vraag: haalt Gert Zagt (De Lokale Partij/DLP) alsnog zijn gelijk? Dat hij daartoe pogingen deed, is zonneklaar. Maar hebben die pogingen ook kans van slagen? Kijkt u even mee.

Gert Zagt (DLP) (foto Douwe van Essen)

Op 3 oktober meldde wethouder Zagt (financiën) dat er in elk geval 4,5 miljoen extra kosten zijn. Hij somde de belangrijkste tegenvallers op. Extra inhuur van externe krachten vanwege vacatures bij het ambtenarenapparaat. Extra kosten door de nieuwe ambtenaren-CAO. Tegenvallende uitgaven voor het sociaal domein en voor huisvesting van scholen. Plus natuurlijk de sterk gestegen energiekosten en mede daardoor de sterk opgelopen inflatie als gevolg van de oorlog in Oekraïne.

Dat moeten we even uit elkaar plukken.

1.     Extra kosten aan externe inhuur om gaten in het ambtenarenapparaat te dichten. Kennelijk is het het vorige college (DorpsBelangen, CDA, VVD, D66) onvoldoende gelukt dat maar voortslepende probleem de wereld uit te helpen. Het huidige college (DLP, PvdA/GroenLinks, VVD) zit er nog geen vier maanden en heeft hieraan dus nog weinig kunnen doen.

2.     Extra kosten door de nieuwe ambtenaren-CAO. Dat is wat wel wordt genoemd een ‘externe factor’ die Wijdemeren domweg overkomt. Kan niet in de schoenen worden geschoven van het vorige of het huidige college.

3.     Tegenvallende uitgaven sociaal domein en scholenhuisvesting. Zolang we niet weten hoe dat precies in elkaar zit, valt moeilijk uit te maken op wiens bordje de verantwoordelijkheid daarvoor thuishoort.

4.     Sterk gestegen energieprijzen en inflatie. Dat zijn wel zeer ‘externe factoren’, dingen die niemand in Wijdemeren kunnen worden aangewreven.

Realistisch?

Al met al valt het vorige college hooguit te verwijten er niet in geslaagd te zijn de externe inhuurkosten te beteugelen. De vraag is overigens of het realistisch is te verwachten dat dat probleem blijvend uit de weg kan worden geruimd. Wijdemeren was en is nu eenmaal een krakkemikkige gemeente, wat het er niet eenvoudiger op maakt capabele vaste ambtenaren aan te trekken.

Maar Zagt zei op 3 oktober nog een paar dingen. Ten eerste dat wat hem betreft de gemeente vorig jaar al onder preventief financieel toezicht van de provincie geplaatst had moeten worden. In dat verband zei hij dat ‘jarenlang de boel (begroting, red.) is dichtgefietst met kunstgrepen en dat we onszelf voor de gek hebben gehouden’. Ten tweede  noemde Zagt de door het vorige college voorgenomen bezuinigingen ‘nogal kansloos’.

De elfde van de elfde

Dat waren twee stevige aantijgingen richting het vorige college. Terecht of niet? Voor een antwoord is het zinvol even terug te gaan naar 11 november vorig jaar – uiteraard het begin van de carnavalstijd, maar in Wijdemeren de dag waarop de gemeenteraad de begroting 2022 besprak en vaststelde.

Voor die (door de raad aangepaste) begroting stemden de toenmalige coalitiepartijen CDA, D66, DorpsBelangen (DB) en VVD. Tegen waren PvdA/GroenLinks en Zagts DLP. Het lijkt een eerste vingerwijzing dat Zagt nu misschien wel enig recht van spreken heeft als hij wijst naar het vorige college en de vorige coalitie.

Noodgreep

Wellicht weet u het nog wel: de grote steen des aanstoots in het begrotingsvoorstel waarmee het college destijds kwam, was een draconische verhoging van de toeristen- en de forensenbelasting. Het was een poging met een noodgreep financiële gaten te dichten – een poging die de Wijdemeerse recreatiesector hard zou raken. Raadsbreed was de reactie dan ook: nee, zo gaan we dat niet doen.

Daarmee schoot de raad een fors gat in de ontwerp-begroting en dat moest dus worden gedicht. Coalitiepartners CDA, DB, VVD en D66 plus oppositiefractie PvdA/GL kwamen met een amendement dat daarin naar hun smaak voorzag. Met ruime meerderheid werd het aangenomen. Alleen DLP stemde tegen. Namens die fractie bestempelde Zagt het amendement als ‘pappen en nathouden’ – niet goed genoeg. Ook hier dus een vingerwijzing dat Zagt nu met enig recht van spreken wijst naar het vorige college (en in dit geval ook naar zijn huidige coalitiepartner PvdA/GL).

Twee moties

Diezelfde elfde november vorig jaar legde Zagt zelf namens DLP twee moties op tafel die in het licht van de huidige toestand aandacht verdienen. De eerste motie had hij ‘Risico Boterzachte Taakstellingen’ genoemd. Daarin stelde hij dat er geen onderbouwing was om hard te maken dat 610.000 euro aan ingeboekte structurele (blijvende) bezuinigingen ook echt konden worden gerealiseerd. De motie stelde daarom voor dat op te nemen bij de financiële risico’s. Het gevolg zou zijn dat de zogeheten ratio weerstandsvermogen van de gemeente zou zakken onder de kritische grens van het verhoudingsgetal 1,0. In gewone mensentaal: dan zou aan het licht komen dat Wijdemeren niet is opgewassen tegen onverwachte financiële tegenvallers. Steun voor die motie kreeg DLP alleen van PvdA/GL. Tegen stemden DB, CDA, VVD en D66.

En zie: nu, oktober 2022, noemt Zagt de door het vorige college (en de vorige coalitie) voorgenomen bezuinigingen ‘nogal kansloos’. Precies wat hij bijna een jaar geleden ook al betoogde. Hij zal nog wel moeten aantonen dat die bezuinigingen inderdaad ‘nogal kansloos’ zijn. Doet hij dat, dan heeft hij opnieuw recht van spreken om te wijzen naar het vorige college.

Een andere DLP-motie ging vorig jaar over ‘beheer en onderhoud  kapitaalgoederen’. Ook daar zei Zagt vorig jaar gevaren te duchten. En ook op dat punt bepleitte hij de boel op te nemen bij de financiële risico’s. Daardoor zou de al genoemde weerstandsratio nog verder beneden peil raken. Ook voor deze motie kreeg DLP alleen van PvdA/GL steun.

Het ligt voor de hand een direct verband te zien tussen die motie van toen en een van de tegenvallers die Zagt op 3 oktober noemde: de onderhoudskosten voor schoolgebouwen. Ook dat zal eerst moeten blijken uit cijfers die het college nog moet leveren. Maar áls dat inderdaad blijkt, dan is het alweer een signaal dat Zagt recht van spreken heeft als hij nu wijst naar het vorige college en de vorige coalitie.

En het huidige college?

Treft dan het huidige college helemaal geen blaam voor de huidige financiële treurnis? O misschien wel, maar bij gebrek aan voldoende cijfers valt dat (nog) niet vast te stellen. De ontwerp-begroting 2023 en vooral te verwachten vasthoudende vragen van de oppositie – ik denk in de eerste plaats aan CDA en DB – zullen hierover meer duidelijkheid moeten scheppen.

Maar alles overziend lijkt het er voorlopig op dat Zagt met aardig wat recht van spreken met de beschuldigende vinger wijst naar het vorige college en de vorige coalitie.

Jos Kea (Foto Douwe van Essen)

Daarin zit trouwens wel een politieke pikanterie. Onderdeel van de vorige coalitie was de VVD, die nu coalitiegenoot is van Zagts DLP. Sterker nog: in het vorige college beheerde een VVD’er (Jos Kea) de portefeuille financiën. Eens zien hoe dat de komende maanden, vooral bij de behandeling van de begroting 2023, gaat uitpakken tussen DLP en VVD – al denk ik dat ze gaan doen alsof hun neus bloedt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.