Hoe het vorige college en de vorige coalitie met de centen omgingen

De deplorabele toestand van de Wijdemeerse gemeentekas is inmiddels geen geheim meer, zij het nog niet helemaal precies in beeld. Aan de vooravond van de debatten hoe het verder moet, kijken we even achterom: hoe is de ellende ontstaan? De harde feiten op een rij.

Voor het beantwoorden van die vraag is het het handigste om te kijken naar wat het vorige college met steun van de vorige coalitie heeft verricht. We hebben het dan in de eerste plaats over de wethouders van financiën – eerst Jan Klink (VVD), daarna diens partijgenoot Jos Kea. Maar in dat vorige college zaten natuurlijk, naast de burgemeester, ook Rosalie van Rijn (CDA), Jan-Jaap de Kloet (DorpsBelangen/DB) en Joost Boermans (D66). Dat college steunde op de raadsfracties van DB, CDA, VVD en D66.

Hoofdzaken

De vorige raadsperiode liep van 2018 tot in 2022. Maar de begroting 2018 was nog gemaakt door het college daarvóór. Het college met wethouders  Klink/Kea, De Kloet, Van Rijn en Boermans (plus de burgemeester) tekende voor de begrotingen van 2019 tot en met 2022. Laten we dus kijken naar die begrotingen en naar wat ervan kwam. Ik beperk me daarbij tot de hoofdzaken, de heel grote lijnen.

Om te beginnen dus de begroting 2019. Die zet in met twee zonnige zinnen: ,,Het totale begrotingsresultaat is positief. Vanaf 2020 is het structurele begrotingsresultaat positief.’’ Maar daar zit al meteen een addertje onder het gras: kennelijk was het structurele begrotingsresultaat 2019 niet positief.

Dat vergt een heel korte uitleg. Een begroting kan wel sluitend (positief) zijn, maar soms wordt dat bereikt door eenmalige (incidentele) meevallers die op langere termijn geen zoden aan de dijk zetten. Belangrijker is daarom of een begroting ook structureel sluit. In dat geval is de gemeente in staat om de structurele (blijvende) lasten te dragen.

Die begroting 2019 was dus wel sluitend, maar niet structureel, zo viel tussen de regels te lezen. Eind 2019 zou er weliswaar 120.000 euro overblijven, maar structureel was er een tekort van 683.000 euro. Dat werd echter tot zwarte cijfers omgebogen doordat er dat jaar incidenteel (eenmalig) 803.000 euro overbleef.

Geluk, geen wijsheid

Geen sterk verhaal dus, meer geluk dan wijsheid. Overigens viel in die begroting 2019 ook te zien dat in  de algemene reserve (het grote gemeentelijke spaarvarken) eind 2017 iets meer dan 7,5 miljoen euro zat.

De meerderheid van de gemeenteraad keurde de begroting 2019 goed en wel precies lang de scheidslijn coalitie-oppositie. Voor stemden de coalitiefracties CDA, D66, DB en VVD, tegen de oppositionele De Lokale Partij (DLP) en PvdA/GroenLinks.

In mei/juni 2020 kwam op tafel hoe het in 2019 financieel werkelijk was gelopen. Was er inderdaad 120.000 euro overgebleven, zoals begroot? Nou nee. In plaats daarvan eindigde 2019 met een tekort van ruim 2,2 miljoen euro.

Greep in algemene reserve

De allergrootste tegenvaller: extra tekort Porseleinhaven van 989.000 euro. Ook bleken de kosten van het sociaal domein structureel hoger uitgevallen. Het college noemde dat laatste ‘een uitdaging voor het college en de raad om de financiële gezondheid van de gemeente Wijdemeren te borgen’. Om de boel recht te breien was het voorstel: laten we maar krap 1,8 miljoen uit de algemene reserve halen om de gaten te dichten. En doorrrrr!

En zo kwam eind van 2019 de begroting 2020 op tafel. Met weer zo’n positief zinnetje: ,,Het totale begrotingsresultaat is positief, ook voor alle afzonderlijke jaren’’ (tot en met 2023, red.). In 2020 zou er 70.000 euro overblijven. Niet zo veel, maar wel zwarte cijfers. Ook structureel zag het er goed uit.

Wel gaf het hoofdstukje ‘algemene reserve’ te denken. In dat spaarvarken zat eind 2018 nog steeds krap 7,5 miljoen euro (nauwelijks minder dan een jaar eerder), maar dat zou eind 2020 zijn geslonken tot iets meer dan 3,9 miljoen – bijna een halvering dus. Ai!

De behandeling van de begroting 2020 in de gemeenteraad gaf hetzelfde beeld te zien als een jaar eerder. Voor stemden CDA, D66, DB en VVD, tegen DLP en PvdA/GroenLinks. Begroting aangenomen.

En weer dat spaarvarken

Hoe het jaar 2020 afliep? Niet best. Het begrote plusje van 70.000 euro was omgeslagen in een min van bijna 1,4 miljoen. Om het gat te dichten werd iets minder dan 1,2 miljoen euro uit . . . . jawel, het grote gemeentelijke spaarvarken gevist. En doorrrrr!

In de begroting 2021 ontbraken ineens de zonnige zinnen. Geen wonder, want er werd een negatief resultaat voorzien van 194.000 euro (al zou dat in de jaren 2022-2024 verkeren in kleine plusjes). De algemene reserve zou verder slinken naar ruim 2,7 miljoen eind 2021.

‘Ruimtescheppend’

Dat de toestand aan de vooravond van 2021 niet best was, wist het college ook wel. Er werden daarom vier ‘bezuinigingsscenario’s’ bedacht. De keus viel op het ‘evenwichtsscenario’ ofwel ‘mengvorm van taken afstoten, verschraling, inzet reserves, verzwaring lokale lasten’. Voor de bezuinigingen had het college de term ‘ruimtescheppende maatregelen’ bedacht. Dat klinkt minder naar. Tegelijk erkende het college dat het maar de vraag was of die ingrepen ook tijdig geld zouden opleveren.

Alles overziend zeiden de coalitiepartijen CDA, D66, DB en VVD ‘akkoord’ tegen de begroting 2021. Tegen stemden – het wordt eentonig – DLP en PvdA/GroenLinks.

En toen mochten we op woensdag 16 maart 2022 naar de stembus om nieuwe gemeenteraden te kiezen. De nogal spectaculaire uitslag in Wijdemeren (DLP van 4 naar 8 zetels) wees in de richting van een nieuwe coalitie.

Onheilspellend

Daags na de stembusgang kwam het nog zittende (oude) college met een onheilspellend briefje aan de raad. Over 2021 was 194.000 euro in het rood voorzien, maar naar het zich liet aanzien zou het veel erger worden: ongeveer 1,1 miljoen in de min. ,,Het financiële beeld van onze gemeente is zorgwekkend’’, noteerde het college.

Op 5 april dit jaar kwam het college met wat meer uitleg. 2021 was uitgekomen op 1.143.000 euro negatief. Dat kwam voor een fors deel voor rekening van de grondexploitaties, waar afgerond een half miljoen extra in gestort moest worden. Half juni bleek het te gaan om 17 mille bij de afronding van de grondexploitatie Nedervecht en liefst 484.000 euro bij de grondexploitatie Porseleinhaven. Daarnaast was er een tegenvaller van een kwart miljoen bij personeel en ICT.

Incompetentie

Los van de bedragen waren enkele andere posten inhoudelijk schokkender. Zo moest er bij het ‘programma’ economische zaken een ton bij en bij het sociaal domein vier ton. Verklaring bij economische zaken: ‘het niet goed in de begroting hebben opgenomen van de te verdelen loonkosten van personeel’. Verklaring bij het sociaal domein: ‘Kosten die wel waren voorzien en ook zijn gemaakt bleken in de begroting niet goed te zijn opgenomen dan wel te zijn verwerkt’. Geen misslagen dus van het college, maar pure incompetentie van (sommige) ambtenaren.

In september dit jaar kwam de nieuwe wethouder van financiën, Gert Zagt (DLP), met de finale cijfers over 2021 (toen hijzelf dus nog niet aan het roer stond). Het tekort bleek niet 1,43 miljoen, maar een fractie kleiner: 1,2 miljoen. Voor het grootste deel (836.000 euro) ging het om structurele (blijvende) nadelen. Lekker dan.

Dichtgefietst

Tot slot de begroting 2022, Ook daarvoor waren nog het vorige college en de vorige coalitie verantwoordelijk. De ontwerp-begroting gaf een plusje te zien. Maar het (vorige) college had de boel dicht gefietst door draconische verhogingen van de toeristen- en de forensenbelasting.

Met het oog op het in Wijdemeren omvangrijke recreatieve bedrijfsleven vond de gemeenteraad dat onaanvaardbaar. Dus kwamen bijna alle partijen (alleen DLP deed niet mee) met een amendement om het voorstel te verwerpen en het daardoor in de begroting geschoten gat anders te dichten. Alleen DLP stemde tegen dat amendement. Tegen de (geamendeerde) begroting als geheel stemden als vanouds zowel DLP als PvdA/GroenLinks. Coalitiefracties CDA, D66, DB en VVD stemden voor de aangepaste begroting.

Volgens die begroting 2022 stond de algemene reserve op 1 januari dit jaar op krap 1,6 miljoen euro. Dat zou eind dit jaar iets moeten aandikken naar 1,8 miljoen. Benieuwd waarop het in werkelijkheid gaat uitkomen.

Op 25 mei stuurde het (vorige) college de raad nog een laatste omineus briefje over de centen. In het sociaal domein was er een nieuwe tegenvaller. Prijskaartje 550.000 euro. Wethouder Zagt heeft nadien al aangegeven dat de financiële toestand ‘echt ernstig’ is. Hij heeft al wel enige toelichting gegeven, maar later dit jaar zullen we vernemen hoe dat precies in elkaar zit.

Slecht werk

Overzien we de afgelopen raadsperiode, dan is het beeld wel duidelijk. De eerste jaren zette het college telkens zonnig in, maar werd de boel telkens in mineur afgesloten. Gaandeweg bleek de narigheid niet meer te verbloemen. Aan het einde van de vorige bestuursperiode kwamen steeds verontrustender geluiden naar buiten.

Al met al heeft het vorige college met steun van DB, CDA, VVD en D66 financieel aanhoudend slecht werk afgeleverd. Natuurlijk, de rijksoverheid werkte bepaald niet mee. Maar dat ontslaat lokale bestuurders niet van de plicht het gemeentelijke huishoudboekje toch op orde te houden. En dat is niet gebeurd.

Geen schuld daaraan treft DLP en PvdA/GroenLinks. Zij stemden vier jaar lang consequent tegen de financiële  voornemens van het vorige college. Ook de ChristenUnie treft geen blaam. Die zat immers niet in de vorige raad.

2 gedachten op “Hoe het vorige college en de vorige coalitie met de centen omgingen”

  1. Lekker makkelijk met de wetenschap dat de Porselein ons veel geld heeft gekost zeker in de tijd dat Dhr. Zagt in het college zat. Daar komt nog even voor het gemak bij dat de gemeente veel taken erbij heeft gekregen maar niet de benodigde financiële middelen.
    Ben er van overtuigd dat met een andere college niet anders geweest zal zijn!

  2. Het is niet in het laatste college verkeerd gegaan. Al sinds het ontstaan van de gemeente Wijdemeren is het foute boel. Een ambtenarenapparaat wat overeind wordt gehouden door veel te dure inhuur, teveel (duur betaalde) “managers” heeft en ook nog eens ongeschikt is voor zijn taken. Denkt u even aan de kosten van de Loosdrechtsedijk waarbij iemand met verstand er een paar ton vanaf kreeg bij de wegenbouwer. Ook met het rapport over de organisatie wordt weinig gedaan. Zet daarnaast nog een politiek circus wat niet de juiste beslissingen neemt om maar de achterban te blijven paaien en je hebt een cocktail die giftig is en zal blijven.
    De huidige coalitie kan dan wellicht met tijdelijke ingrepen weer zwarte cijfers neerzetten (burgers trek uw portemonnee maar vast) maar ook zij zullen bij een tweede termijn weer dezelfde problemen tegenkomen. De oplossing, als Wijdemeren zelfstandig wil blijven, is eenvoudig: Grijp keihard in de organisatie in en geld wat je niet hebt kun je ook niet uitgeven (vrij vertaald naar Onno Ruding). Dat dergelijke scenario’s politiek moeilijk te verkopen zijn, is jammer maar “mooi weer politicus” spelen kan iedereen. Het gaat erom dat je (ook) presteert als het moeilijk en complex is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.