OZB-matiging: college wil niet, maar heeft geen enkel inhoudelijk argument

Kan de onroerendezaakbelasting (OZB) voor Wijdemeerse woningeigenaren in 2024 nog iets omlaag? Het geld voor die ingreep is er, maar burgemeester en wethouders willen er niet aan. Gek genoeg voeren ze daarvoor geen enkel inhoudelijk argument aan. Naar het zich laat aanzien komt dat doordat ze zo’n argument niet eens hebben.

Toen de gemeenteraad onlangs de begroting voor 2024 vaststelde, was er op OZB-gebied al meteen een meevaller. Die maakte het volgens het college mogelijk het tarief iets lager vast te stellen dan aanvankelijk de bedoeling was en toch genoeg geld bij woningeigenaren op te halen. Het financieel herstelplan zou dus geen geweld worden aangedaan, de provincie Noord-Holland zou dus niet moeilijk gaan doen en het preventief financieel toezicht zou per 1 januari nog steeds worden beëindigd. Geen vuiltje aan de lucht.

Een meerderheid van de raad zag echter een mogelijkheid de komende OZB-aanslag nog iets verder te matigen. Blijkens de zogeheten septembercirculaire van het gemeentefonds komt er immers extra geld aan voor Wijdemeren. Een deel daarvan kan worden gebruikt om de OZB-aanslag nog iets te verlagen en onder de streep het financieel herstelplan toch in stand te houden.

Berucht

Maar toen kwam de inmiddels beruchte interventie van een provincie-ambtenaar: als de raad dat doet, dan gaan Gedeputeerde Staten dwars liggen en blijft Wijdemeren ook na 1 januari financieel onder curatele staan. Geschrokken deed de raadsmeerderheid een stap achteruit. Het voorgenomen amendement (wijzigingsvoorstel) werd niet ingediend, de OZB werd niet verder verlaagd. Pech voor de Wijdemeerse woningeigenaren.

Gisteravond (donderdag) kwamen diverse fracties er nog eens op terug in een commissievergadering. Dat was des te interessanter omdat in die vergadering eerst bleek dat op een heel ander gebied – de watertoeristen- en forensenbelasting – voorlopig wél een gaatje wordt geschoten in het financieel herstelplan.

Kwetsbaar

Na enkele pittige gesprekken zijn het college en de recreatie-ondernemers weer ‘on speaking terms’, schetste wethouder Els Kruijt (recreatie, economische zaken). Naar mijn smaak terecht taxeerde Patricia IJsbrandij (DorpsBelangen) dat het nog wel kwetsbaar is. Maar goed, er wordt weer gepraat, dat is winst.

Op grond van dat overleg stelt het college de gemeenteraad nu voor de verhoging van de watertoeristenbelasting ruwweg te halveren ten opzichte van wat eerst de bedoeling was en ook iets te sleutelen aan de forensenbelasting. Na wat doorvragen vernam de commissie van wethouder Gert Zagt (financiën) dat dat een gat van ‘om en nabij 75.000 euro’ veroorzaakt in het financieel herstelplan. Over het dichten daarvan praat het college na de jaarwisseling verder met de recreatiesector. Uit antwoorden van Kruijt en Zagt viel af te leiden dat het college hierover van de kant van de provincie geen moeilijkheden voorziet.

Dat is best gek. Op 9 november zwichtte de raad voor de waarschuwing van een provincie-ambtenaar om niet verder aan de OZB te morrelen en nu zou gepeuter aan de watertoeristen- en forensenbelasting geen probleem zijn. Of zoals Wilna Wind (PvdA/GroenLinks) het formuleerde: ,,Als ondernemers piepen (over de toeristenbelasting, red.) dan lossen we het op, maar als inwoners piepen (over de OZB) dan moeten ze maar zien.’’

Wind vertelde ook dat ze commissaris van de koning (CdK) Arthur van Dijk expliciet eerder had gevraagd of in het financieel herstelplan mag worden geschoven zolang er onder de streep aan opbrengsten maar niets verandert. Van Dijk zou zoiets hebben geantwoord als: ja, boven de streep schuiven kan, als u geen gekke dingen doet. Met andere woorden: hoezo zou de OZB nog iets matigen een probleem zijn als dat wordt gecompenseerd met geld uit de septembercirculaire?

Confrontatie

Burgemeester Charlie Aptroot gaf bij herhaling tegengas. Al op 9 november had hij gewaarschuwd geen moeilijkheden uit te lokken door verder aan de OZB te sleutelen, donderdagavond deed hij dat opnieuw. ,,Laten we niet de confrontatie zoeken’’, maande hij de commissie, ,,want dan verwacht ik dat het preventief financieel toezicht in stand blijft.’’

John van der Ree (VVD) deed een poging tot een tussenoplossing. Kan  een deel van het septembercirculaire-geld worden ‘geoormerkt’ om later  alsnog via het OZB-tarief naar de inwoners te gaan? Zagt wilde er niet aan. Overigens voerde hij een begrotingstechnisch argument aan, geen politiek pleidooi.

Hoogst onbevredigend

Vooral Rosalie van Rijn (CDA) en Wind vonden de opstelling van het college hoogst onbevredigend. Aptroot van zijn kant hield vol dat de opstelling van CdK Van Dijk voor hem ‘volstrekt duidelijk’ is. Bij onder meer PvdA/GroenLinks en CDA proefde hij ‘een andere perceptie’ van Van Dijks standpunt. Aptroot noemde het ‘jammer’ dat hij ‘in herhaling’ moest vallen, maar zijn boodschap was en bleef: ,,Laten we met de provincie niet de confrontatie zoeken’’.

Wind en Van Rijn, bijgevallen door IJsbrandij, vonden het geen overtuigend betoog. En gelijk hadden ze. Aan de toeristenbelasting kan blijkbaar probleemloos worden gemorreld, maar aan de OZB niet, althans niet volgens de burgemeester.

Het was een malle vertoning. Maar laten we eens aannemen dat Aptroot gelijk heeft. Erg storend is dan wel dat geen mens weet waarom, want inhoudelijk voerde hij geen enkel argument aan. Zijn verhaal is slechts: als u aan de OZB prutst, dan raken Gedeputeerde Staten (GS) ontstemd, dan houden ze het preventief financieel toezicht in stand en dan zijn we verder van huis dan wanneer we ervan afzien de OZB-aanslag iets verder te matigen. Kortom: pas op met de boeman, maak hem niet boos, want dan moeten we het bezuren.

Kleuter

Zo praat je eventueel tegen een kleuter, maar niet tegen de gemeenteraad. De hamvraag is immers: als het waar is dat GS niet akkoord gaan met een eventuele extra matiging van de OZB (áls, want zelfs dat staat, in elk geval in de openbaarheid, niet vast), maar áls dat onverhoopt waar zou zijn, wat is het dan precies dat GS niet bevalt? Welke argumenten hebben ze? Op welke financiële wet- of regelgeving baseren ze zich?

Wij buitenstaanders weten het niet en de raads- en commissieleden evenmin. Sterker nog, het is zeer de vraag of Aptroot het wel weet. Toen Wind hem vroeg ‘waarop het is gebaseerd dat dan het toezicht blijft’, antwoordde de burgemeester: ,,Daar kan ik geen antwoord op geven.’’

Vaart maken

Hoe moeilijk kan het zijn CdK Van Dijk even te bellen met de vraag: kunt u in een kort briefje even op papier (laten) zetten waar het probleem van GS nu eigenlijk zit en waarop GS zich daarbij precies baseren? Fluitje van een cent lijkt me, voor Aptroot én Van Dijk. Moeten ze wel een beetje vaart maken. Komende donderdag immers moet de gemeenteraad de nieuwe OZB-tarieven vaststellen. Als dan geen duidelijke antwoorden vanuit Haarlem beschikbaar zijn, is de basis voor een gefundeerd raadsbesluit wel heel, heel erg smal.

In politieke zin doet zich dan de vraag voor of de raad zich dat laat aanleunen. Laat de raad zich op grond van een geheel onbewezen bewering van de burgemeester piepelen of recht ze de rug? Toont de gemeenteraad zich donderdag, om maar weer eens terug te grijpen op Anne Vondeling, lam of leeuw? Daarbij is het overigens goed te bedenken dat het niet gaat om politiek prestige of om een potje politiek vér-plassen, maar om euro’s van inwoners.