Joodse begraafplaats: laat de raad het college met zo’n briefje wegkomen?

Dat is nou mooi van Rading Nul: de kwaliteit van het lezersbestand. Het schoot me weer eens te binnen naar aanleiding van de reactie van Johan van der Wolk op de recente bijdrage van Rik Jungmann over de joodse begraafplaats in Kortenhoef. Die reactie is het waard eens nader te bekijken.

Enkele van de grafstenen op de joodse begraafplaats in Kortenhoef. (Foto Wikipedia/C.Muusers, CC BY-SA 3.0)

Heel kort samengevat hebben burgemeester en wethouders van Wijdemeren de gemeenteraad twee dingen gemeld in verband met de geblokkeerde toegang tot het begraafplaatsje bij de Koninginneweg. Het vorige college schreef in 2022 dat onderzoek geen recht van overpad naar de dodenakker aan het licht had gebracht. Het huidige college meldde onlangs dat met de twee grondeigenaren wier percelen liggen tussen de Koninginneweg en de begraafplaats is gesproken over (desnoods beperkte) openstelling. Beide eigenaren weigeren medewerking. ,,Wij vinden dat jammer maar hebben begrip voor hun standpunt’’, aldus het college.

Geen rol

En dat is het dan. Uit het jongste briefje aan de raad valt op geen enkele manier op te maken hoe het college met deze kwestie nu verder denkt te gaan. Kennelijk, Rik Jungmann concludeerde het ook al, ziet het college voor zichzelf geen rol. Van der Wolk noemt dat in zijn reactie ‘nogal goedkoop’. Daarin heeft hij gelijk. Het college maakt zich er te makkelijk vanaf.

Neem deze zin uit de brief aan de raad: ,,Er is al tientallen jaren geen openbare toegang naar de begraafplaats.’’ Nogal vaag. Sinds wanneer precies is dat zo? En vooral: hoe is dat dan zo gekomen? Hoe kan het dan dat de gemeente sinds 1973 het begraafplaatsje wel kon onderhouden? Over die vragen zou iets zinnigs te zeggen moeten zijn – als het onderzoek van het vorige college althans zo ‘uitgebreid’ was als toenmalig wethouder Jan Jaap de Kloet in april 2022 beweerde.

Halve waarheid

Maar De Kloet meldde slechts ‘dat er geen afspraken zijn vastgelegd over het recht op overpad naar de Joodse begraafplaats’. Een jurist zou allicht opmerken dat dat op zijn best het halve verhaal is. Recht op overpad kan inderdaad schriftelijk worden geregeld bij een notaris. Maar het kan ook ontstaan door verjaring (waarvan dan weer twee varianten zijn). Het is maar de vraag of over verjaring iets op schrift staat, maar ook zonder schriftelijke vastlegging kan er recht op overpad zijn ontstaan.

Het zou nader onderzoek vergen om meer aan de weet te komen, maar in 2022 noch nu geeft het college er blijk van daarin trek te hebben. In 2022 sprak het college met één blokkerende grondeigenaar (die het gemeentelijk onderhoud eerder onmogelijk had gemaakt). Recenter is gesproken met twee eigenaren en dat heeft niet geleid tot het gewenste resultaat (openstelling van de begraafplaats).

Over hoe het nu verder moet, zegt het huidige college niets. De Kloet had in 2022 in elk geval een idee: de eigenaar van de begraafplaats – sinds 1960 is dat de Nederlands-Israëlitische Gemeente (NIG) Hilversum – moet recht van overpad eventueel  maar zien af te dwingen via een juridische procedure.

Onpraktisch

Dat laatste lijkt vrij logisch te klinken, maar is het niet. Het is althans nogal onpraktisch. Die NIG Hilversum, zo liet woordvoerder Hans Roos twee jaar geleden al weten, heeft voor zo’n juridische strijd geen geld. Niet zo gek, want het is maar een heel klein clubje mensen.

Maar nog los van hoe het met de toegang tot de joodse begraafplaats in het verleden is verlopen, is de hoofdvraag: valt er nog een keer ten goede te bewerkstelligen? Een ontoegankelijke begraafplaats is op zichzelf al iets eigenaardigs. Dat geldt des te meer als dat begraafplaatsje officieel een gemeentelijk monument is – en dat is in Kortenhoef het geval.

Noodweg

Waar het college zelfs niet komt met het begin van een antwoord op die vraag (hoe nu verder?) heeft lezer Van der Wolk wél iets opgediept. Hij wijst op artikel 57 in boek 5 van het Burgerlijk Wetboek. Mooie tip! Dat wetsartikel voorziet in de mogelijkheid om voor een ingesloten perceel een noodweg af te dwingen. En dat dan voor zo lang als nodig – desnoods voor altijd, want verjaring is op een noodweg niet van toepassing.

Zo’n noodweg kan bij een of meer eigenaren van aanpalende percelen worden afgedwongen als bij een ‘normale bestemming’ geen ‘behoorlijke exploitatie’ van het ingesloten perceel mogelijk is. Dat kan vrij ver gaan. Zo heeft het gerechtshof in Den Bosch bepaald dat landbouwgrond met groot materieel bereikbaar moet zijn.

Zo ver hoeft het inzake het Kortenhoefse begraafplaatsje uiteraard niet te gaan. Van ‘behoorlijke exploitatie’ in commerciële zin hoeft immers geen sprake te zijn. Wel is het logisch daaronder bij een begraafplaats te verstaan dat nabestaanden en andere belangstellenden er een bezoekje kunnen brengen en dat er – zo lang er plaats is – kan worden begraven.

Robby Israel toen hij nog actief was als lid van de gemeenteraad. (Foto Douwe van Essen)

Dat dat laatste onmogelijk is, kwam eerder zeer pijnlijk aan het licht. Na het overlijden van onze Rading Nul-makker Robby Israel in 2021 kon niet worden voldaan aan zijn wens dat het begraafplaatsje in Kortenhoef zijn laatste rustplaats zou worden. Het is immers ontoegankelijk.

Ongemakkelijk

De tip van Van der Wolk dat de wet voorziet in de mogelijkheid om een behoorlijke toegang tot de begraafplaats af te dwingen is dus heel interessant. Er zit overigens ook een financiële kant aan. Er kan sprake zijn van een schadevergoeding voor de eigenaar van de grond waarover de afgedwongen noodweg loopt. Waar de NIG Hilversum de middelen al niet heeft voor een juridische procedure, zal er vast ook geen geld zijn voor zo’n schadevergoeding. Kan de gemeente Wijdemeren hier wellicht uitkomst bieden?

Het jongste briefje over de joodse begraafplaats is in de ogen van het college kennelijk het laatste wat daarover van gemeentezijde te zeggen valt. Of dat werkelijk zo is, is natuurlijk aan de gemeenteraad. Goed voorstelbaar is dat de raad van dat briefje een wel erg ongemakkelijk gevoel krijgt en het college er nog eens stevig over aan de tand voelt met als doel alsnog tot een oplossing te komen.

Eén gedachte op “Joodse begraafplaats: laat de raad het college met zo’n briefje wegkomen?”

  1. Als de Gemeenteraad ballen heeft stuurt ze B&W naar huis dit is te gek voor woorden. Het overpad hoeft maar drie tegels breed te zijn, en ja het is verjaard ik ben er zo’n 3/4 jaar geleden nog geweest en foto’s gemaakt als ze voor de verjaring belangrijk zijn zoek ik ze op……..
    Hans Schouten. Ankeveen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.