Ook landelijke partijen in Wijdemeren zijn niet open over hun geldstromen

De twee lokale partijen in Wijdemeren geven kiezers geen inzicht in hun geldstromen. Dat kwam gisteren aan de orde. Vandaag is het de beurt aan  de Wijdemeerse afdelingen van landelijke partijen. Die brengen het er geen haar beter vanaf. Slechts één partij komt dicht in de buurt van algehele transparantie, maar die is (nog) niet in de gemeenteraad vertegenwoordigd.

Voor lokale partijen staat in de Wet financiering politieke partijen (Wfpp) alleen het voorschrift dat ze een reglement moeten hebben  waarin staat hoe ze omgaan met giften. En dat dat reglement openbaar moet zijn. Dat is wel heel mager.

Registreren

Aan landelijke politieke partijen stelt de Wfpp meer eisen. Zo moeten ze giften boven de 1.000 euro registreren. Ook geleend geld moet worden genoteerd. Bedragen, namen van schenkers en geldschieters en hun woonplaatsen moeten worden opgetekend. Dat geldt niet alleen voor geldgiften, maar ook voor schenkingen in natura. En partijen moeten op schrift stellen hoe ze met giften omgaan en dat giftenreglement publiceren.

Jaarlijks moeten partijen ook gegevens inleveren bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het gaat dan om alle schenkers die in een jaar met 4.500 euro of meer over de brug kwamen en voor geldschieters die in een jaar 25.000 euro of meer aan een partij leenden. Het ministerie publiceert jaarlijkse overzichten per partij.

Adders onder gras

In het kader van transparantie ziet dat er allemaal logisch uit. Maar er zitten diverse adders onder het gras. Zo gelden genoemde bepalingen wel voor landelijke partijorganisaties, maar niet voor hun afdelingen in den lande, bijvoorbeeld die in Wijdemeren. Die afdelingen hoeven ook geen eigen giftenreglement te maken, want ze vallen onder het reglement van hun landelijke partijorganisatie. Giften en leningen noteren hoeven afdelingen tot nu toe evenmin.

Met de namen van schenkers of crediteuren is ook een probleem. Dat is dat nogal eens een stichting of een vennootschap schenker of crediteur is. En lang niet altijd is duidelijk wie daarachter schuil gaat of gaan.

Subsidie lokale partijen

Iets heel anders is, dat die Wfpp ook de subsidiëring van landelijke politieke partijen regelt (voor zover ze althans zetels bezetten in onder meer de Tweede Kamer). Lokale partijen krijgen tot nu toe geen subsidie.

Bij de landelijke partijen die zijn vertegenwoordigd in de gemeenteraad van Wijdemeren heb ik eens gekeken wat daar te vinden valt. Op de landelijke websites van CDA, D66 en PvdA kon ik geen giftenreglement vinden. CDA en D66 geven wel een landelijk overzicht van schenkers, de PvdA niet. VVD en GroenLinks hebben wel een giftenreglement dat kan worden ingezien. De VVD heeft ook een overzicht van donateurs online gezet. Op de website van GroenLinks heb ik zoiets niet aangetroffen. Voor alle landelijke partijen geldt dat hun giften en leningen/schulden door het ministerie van Binnenlandse Zaken online worden gepubliceerd. Kijk hier voor de overzichten over 2020.

Maar wat schieten we daarmee op als we iets willen weten over de geldstromen bij de in de Wijdemeerse gemeenteraad vertegenwoordigde afdelingen van landelijke partijen? Het antwoord kan kort zijn: niets. Want zelfs als we een schenker uit een van de Wijdemeerse dorpen tegenkomen in landelijke overzichten, dan nog weten we niet of, en zo ja hoeveel geld de Wijdemeerse partijafdeling daarvan heeft gekregen.

Kajsa Ollongren: vooruit schuiven. (Foto Wikipedia, CC BY-2.0)

De Tweede Kamer en minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) zijn al een poos bezig met verbetering van de Wet financiering politieke partijen. Minister en parlement zien ook wel dat die wet hier en daar een gatenkaas is. Neem nu een dubieuze buitenlandse figuur/bedrijf/instelling die hier invloed wil ‘kopen’ voor vuile zaakjes. Een schenking aan een landelijke partijorganisatie loopt dan in de gaten. Maar wat nu als het geld wordt gestort bij een plaatselijke afdeling? Dan kraait er vermoedelijk geen haan naar. Zo’n sluipweg moet dus worden afgesloten. Ook zijn Kamer en minister het er over eens dat duidelijk moet zijn welke mensen er schuil gaan achter schenkende stichtingen en vennootschappen.

Veiligheid

Verder wordt besproken of het wel altijd verstandig is een schenker of crediteur in het licht van de openbaarheid te zetten. In beginsel natuurlijk wel. Maar Ollongren wil één uitzondering maken: publicatie van naam en woonplaats blijven achterwege ‘indien dit naar het oordeel van de Minister gelet op het belang van de veiligheid van die persoon of belanghebbende is aangewezen’.

Ik ben erg benieuwd wel concrete gevallen zich in de praktijk gaan voordoen. Want hoewel die uitzondering niet onredelijk klinkt, kan ik me niet goed voorstellen hoe iemands donatie aan een partij diens veiligheid in gevaar kan brengen. Tenzij we in een situatie belanden waarin er politieke knokploegen door de straten trekken. Maar dan gaan de gedachten al snel uit naar het Duitsland van eind jaren twintig en jaren dertig van de vorige eeuw.

In juni besprak de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken  Ollongrens voorstel voor verbeteringen in de Wfpp. CDA en ChristenUnie vroegen of het niet handig zou zijn ook regels voor lokale politieke partijen op te nemen. Ollogren schoof dat voor zich uit. Als demissionair minister wil ze eerst de bestaande wet verbeteren, meldde ze. Aan haar opvolger wil ze het overlaten voor lokale partijen iets te regelen in de nieuwe Wet op de politieke partijen (Wpp). De verbeterde Wet financiering politieke partijen (Wfpp) moet opgaan in die nieuwe Wpp.

Ollongren niet snel

Dat Ollogren snel werkt, kun je bepaald niet zeggen. Al begin 2018 werd erop aangedrongen lokale partijen financieel net zo te behandelen als landelijke partijen. Dus ook voor lokale partijen overheidssubsidie en voor deze partijen dezelfde regels over financiële transparantie als voor landelijke partijen. Maar bijna vier jaar na dato schuift Ollogren (D66) het nog steeds voor zich uit.

In de aanhef van deze bijdrage had ik het over één  Wijdemeerse uitzondering die wél dicht in de buurt komt van financiële transparantie. Dat is een partij die nu niet in de gemeenteraad zit, maar die in maart wel een nieuwe poging waagt: de ChristenUnie. Wat de ChristenUnie onderscheidt van andere Wijdemeerse partijen is dat ze financieel grotendeels openheid van zaken geeft.

Financiën keurig online

Overigens heeft de ChristenUnie geen apart afdeling Wijdemeren, wel een afdeling Hilversum/Wijdemeren. Die zet financiële zaken keurig online. Zie hier de cijfers over 2016 tot en met 2020. Zo zien we dat eind 2020 het vermogen van de partijafdeling ruim 3.600 euro bedroeg, waarvan 2.800 euro in het verkiezingsfonds zat. Over giften in natura wordt niets vermeld. Waren die er niet of zijn ze over het hoofd gezien? Aan giften voor het verkiezingsfonds wordt 100 euro opgevoerd. Niet echt een bedrag waarmee een onverlaat invloed kan kopen in politiek Hilversum of Wijdemeren. Toch zou het nóg beter zijn als ook de naam/namen en woonplaats(en) van de schenker(s) zou(den) worden geopenbaard.

Robby Israel: transparantie in partijfinanciering noodzakelijk.

Alles overziend, is de situatie tot nu toe deze. De kiezers die in maart naar de stembus gaan, weten van geen enkele partij die op dít moment in de Wijdemeerse gemeenteraad zetels heeft, hoe het zit met de centen. Had de burgemeester – de vorige of de huidige – ernst gemaakt met de motie die Robby Israel (O-Lib) in 2018 indiende, dan had het allang geregeld kunnen zijn. Maar Freek Ossel deed dat niet en tot op heden heeft ook Crys Larson nagelaten iets te doen ten bate van de financiële transparantie bij politieke partijen in de gemeente. Het is nog niet te laat, maar voor de gemeenteraadsverkiezingen is het inmiddels wel héél kort dag.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.