VVD heeft gelijk: gedwongen fusie Wijdemeren is nog steeds mogelijk

Hoe kan de gemeentelijke organisatie van Wijdemeren eindelijk eens op orde worden gebracht? Dat was afgelopen donderdag in de gemeenteraad de grote vraag naar aanleiding van het rapport van bureau Necker van Naem. Logisch dat ook het woord fusie een paar keer viel. Sieta Vermeulen (VVD) schetste de harde werkelijkheid beter dan Necker van Naem.

Elk gemeenteraadsvogeltje zong donderdag natuurlijk zoals het gebekt is. Zo zei Stan Poels (PvdA/GroenLinks) dat zijn fractie zeker in het ambtenarenapparaat wil investeren om dat weer op de been te krijgen. Alleen ziet PvdA/GroenLinks dat niet als voorwaarde voor langdurige zelfstandigheid van Wijdemeren, maar als een manier om deze gemeente ‘een goede, volwaardige partner’ te laten zijn in de fusie die volgens PvdA/GroenLinks bittere noodzaak is. Namens DorpsBelangen zei Ria Hennis over de mogelijkheid van fusie kortweg: ,,Dat zien we later dan wel’’. Nanne Roosenschoon (D66) noemde fusie een vies woord.

Dat f-woord gonst niet sinds vandaag of gisteren rond in Wijdemeren. Al een flink aantal jaren duikt met enige regelmaat de vraag op of deze gemeente het allemaal zelfstandig nog aan kan of moet overgaan tot bestuurlijke fusie. Dat wil zeggen: niet alleen de ambtelijke organisaties in elkaar schuiven, maar ook samen één burgemeester, één clubje wethouders en één gemeenteraad.

Drie gemeenten

In 2016 adviseerde bureau Deloitte na een ‘bestuurskrachtonderzoek’ dat het het beste zou zijn in het Gooi en de Vechtstreek de destijds zeven gemeenten in te dikken tot drie. Wijdemeren was als een van de twee zwakste broeders uit de bus gekomen (de andere was Weesp, dat nu fuseert met Amsterdam). Gedeputeerde Staten van Noord-Holland namen het advies over om Wijdemeren samen te voegen met buurman Hilversum.

Kajsa Ollongren. (Foto Wikipedia, CC BY-2.0)

Er kwam langdurig gedonder van. Maar beslissend was het nieuwe ‘Beleidskader gemeentelijke herindeling’ waarmee minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) begin 2019 kwam. Een flink deel van de invloed op gemeentelijke fusies nam ze bij de provincies weg. Het moet voortaan vooral ‘van onderop’ komen. De gedeputeerden in Haarlem gooiden onmiddellijk de handdoek in de ring. Aan een dood paard wilden ze niet trekken.

De onderzoekers van Necker van Naem konden er in hun rapport over de gemeentelijke organisatie van Wijdemeren uiteraard niet omheen ook daarover iets te zeggen. Ze noteerden (pagina 3): ,,(. . .) zijn de plannen voor herindeling van de gemeente Wijdemeren door de minister in de ijskast gezet (. . .).’’

Dat is wel wat erg kort door de bocht. Ollongen heeft in 2019 in haar nieuwe ‘beleidskader’ wel de rol van de provincie bij zogeheten arhi-procedures (over fusie) verzwakt. Daarom zeiden (in mijn woorden) de gedeputeerden in Haarlem: Zoek dat dan maar uit, wij stoppen ermee.

‘Evidente bestuurskrachtproblemen’

Maar Ollongren schreef meer. Namelijk dit: ,,Bij evidente bestuurskrachtproblemen van gemeenten, waarvoor zijzelf geen oplossingen weten te bereiken, kan de verantwoordelijkheid van provincies met zich meebrengen dat zij gebruik maken van hun bevoegdheden in de Wet arhi om sturing te geven aan de discussie en een modererende rol op te pakken die kan leiden tot een door de provincie geïnitieerd herindelingsadvies.’’ In gewoon Nederlands: Ondanks wat ik hierboven schreef kan de provincie nog steeds het initiatief tot een fusie nemen als een gemeente er overduidelijk te weinig van bakt.

Bestuurskracht heeft een gemeente volgens Ollogren als onder meer aan de volgende zaken wordt voldaan. ,,De gemeente is in staat adequate dienstverlening richting inwoners te organiseren (. . .).’’ Voorts: ,,De organisatie van de gemeente is in personele zin robuust (weinig kwetspaar) en in staat voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken.’’ Nog een punt: ,,De gemeente is in de context van verdergaande gemeentelijke taakuitbreiding (decentralisaties) duurzaam in staat haar opgaven te formuleren en het hoofd te bieden.’’ Tot slot: De gemeente voert een gezonde financiële huishouding’’.

Roer in handen nemen

Ollongren noemt meer punten (die volgens haar ook nog kunnen worden aangevuld), maar ik beperk het even tot bovengenoemde, want over precies die punten is in Wijdemeren nogal eens discussie en sprake van grote twijfel. En als Wijdemeren het dus op zulke punten laat afweten, kan de provincie – ook volgens de nieuwe regels – het roer richting fusie wel degelijk in handen nemen.

Sieta Vermeulen (VVD) .(Foto Douwe van Essen)

Dat geeft toch een ander beeld dan de beknopte notitie van Necker van Naem dat de herindeling van Wijdemeren in de ijskast is gezet. Hoe Necker van Naem het weergeeft, kan zomaar leiden tot ijdele hoop. Beter op de hoogte toonde zich afgelopen donderdag VVD-fractievoorzitter Sieta Vermeulen. Zij bracht onder de aandacht dat (ook met de nieuwe regels, RF) ‘we misschien wel gedwongen worden een fusie aan te gaan’.

Zo is het. Als de nu voorgenomen uiterste poging om de gemeentelijke organisatie echt op orde te brengen te weinig oplevert, kan de provincie alsnog ingrijpen.

One thought on “VVD heeft gelijk: gedwongen fusie Wijdemeren is nog steeds mogelijk”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.