Brevet van onvermogen ambtelijke top

Om de gemeentelijke organisatie van Wijdemeren weer ordentelijk te laten functioneren heeft de gemeenteraad afgelopen donderdag even eenstemmig als stevig ingegrepen. Door uit te spreken wat er nu moet gebeuren deelde de raad in feite tegelijk een brevet van onvermogen uit aan de driekoppige directie van het ambtenarenapparaat.

Naar aanleiding van het rapport van adviesbureau Necker van Naem over de gemeentelijke organisatie maakten burgemeester en wethouders een op verbetering mikkend voorstel aan de gemeenteraad. Onlangs bleek al in een commissievergadering dat de politiek vindt dat het allemaal met veel meer urgentie en vaart moet worden aangepakt dan het college voorstelde. Dat er een breed gedragen alternatief zou komen was toen al heel waarschijnlijk.

En dat alternatief lag donderdag dan ook op tafel in de vorm van een omvangrijk amendement (wijzigingsvoorstel). Het eerste wat daaraan opviel, was dat het werd ingediend door ‘slechts’ vijf van de zes fracties. Het CDA behoorde niet tot de indieners.

Jan Verbruggen (CDA).

CDA-fractievoorzitter Jan Verbruggen legde uit dat zijn partij het essentieel vindt dat de ‘verandermanager’ die de raad wil laten inhuren onder directe leiding van burgemeester Crys Larson gaat werken. En dat stond niet in het amendement. Nadat Larson had toegezegd dat ze bereid is het wel zo te regelen, sprak ook het CDA steun uit voor het amendement, dat dus met algemene stemmen werd aangenomen. Daarmee ging, op hier en daar een onderdeel na, het hele voorstel van burgemeester en wethouders de prullenbak in. Veel dwingender kan een gemeenteraad niet te werk gaan.

(Foto GreenZeb, CC BY-SA 4.0)

Een kleine maar wel in het oog springende aanpassing betrof overigens de controller. College en raad zijn het erover eens dat er een zelfstandige controller moet komen (nu doet een teammanager het erbij) om te zorgen dat de financiële zaken beter worden geregeld. Maar waar het college de raad vroeg voor zo iemand (in een parttime functie) 65.800 euro per jaar ter beschikking te stellen, krikte de raad dat bedrag op naar 80.000 euro. Kennelijk wil de raad dat een controller zich voor meer uren aan Wijdemeren verbindt, maar niemand gaf daarover donderdag enige uitleg, zodat het voor de belangstellende burger een beetje gissen bleef.

Verandermanager

Maar nu – om met Goethes dr. Faust te spreken – ‘des Pudels Kern’: de aanstelling van een ‘verandermanager’. Die moet van de gemeenteraad met gezwinde spoed een plan maken om het functioneren van de ambtelijke organisatie te verbeteren en ook een stappenplan maken wanneer wat wordt aangepakt en uitgevoerd (een ‘implementatietraject’ in het bestuurders-Chinees van de raad).

Elke drie maanden wil de raad over de voortgang worden ingelicht. Verder wil de raad in december een eerste presentatie van de verbeterplannen. En in mei 2022 moet het college ‘rapporteren in hoeverre het (. . .) verbeterplan tot de gewenste resultaten heeft geleid’. Kortom, de raad wil in mei concrete resultaten zien. Wat niet in  het amendement stond, maar dus alsnog is geregeld, is dat die zo belangrijke verandermanager onder directie leiding van de burgemeester gaat werken.

Voortouw

Niet de driehoofdige ambtelijke directie krijgt dus het voortouw bij de geëiste snelle verbeteringen, nee, daarvoor wordt een verandermanager ingevlogen. De functionaris die die spilfunctie gaat vervullen gaat niet ressorteren onder de ambtelijke directie, maar rechtstreeks onder burgemeester Larson. Daarmee is die directie, in elk geval tot de zaken weer naar behoren draaien, in wezen opzij gezet dan wel een niveau omlaag geduwd – het is maar hoe je het wilt formuleren. Nog anders gezegd: de directieleden Heeg, Van der Biezen en Hosman hebben van de raad een (minimaal voorlopig) brevet van onvermogen gekregen.

Die drie hebben de afgelopen jaren de boel niet, althans onvoldoende op de rit gekregen. Waarbij overigens niet valt uit te sluiten dat ze wel bij het college op de deur hebben gebonkt –  bijvoorbeeld om extra geld te vragen of om aan te dringen op minder nieuwe projecten – maar daar tegen dovemansoren hebben gepraat. Hoe dat precies zit, weten we niet. Het rapport van Necker van Naem raakt dat onderwerp wel aan, maar schenkt geen volledig klare wijn.

Niet gezellig

Een andere zaak is overigens hoe de dingen die de verandermanager bedenkt ook in heel concrete nieuwe praktijk worden omgezet. Nergens staat dat de verandermanager zelfstandig dingen kan afdwingen. Daar komen dus de drie directieleden in beeld (en eventueel de burgemeester). Het kan allemaal uitstekend uitpakken. Maar het kan ook heel goed zijn dat het de komende tijd in de betonkolos aan Rading 1, met zo’n snuiter van buiten die komt vertellen hoe het moet, niet altijd even gezellig zal zijn. Dat hoeft ook niet, als er maar spijkerharde resultaten worden geboekt.

Gemeentesecretaris Wietske Heeg. (Foto gemeente Wijdemeren)

Terug nu nog even naar dat brevet van onvermogen voor het ambtelijke top-trio. De gemeenteraad gaat niet over aanstelling, schorsing of ontslag van ambtenaren. Zelfs over de hoogste ambtenaar, op dit moment gemeentesecretaris/algemeen directeur Wietske Heeg, heeft de raad niets te zeggen. In de Gemeentewet staat dat dat een bevoegdheid is van burgemeester en wethouders. Maar het met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen amendement is intussen wel een voor de ambtelijke top uiterst pijnlijk signaal.

Meer dan gewone betekenis heeft het amendement ook voor burgemeester Larson. Zij immers is binnen het college verantwoordelijk voor ‘personeel en organisatie’. Dat vloeit ook logisch voort uit de Gemeentewet (artikel 170).

Finale poging

Duidelijk is dat de gemeentelijke organisatie voor de finale poging staat er nog iets goeds van te maken. Maar dan moet die verandermanager wel snel slagen en dus moet de door de raad pijnlijk beknorde directie wel uit alle macht meehelpen. Lukt dat niet, dan hebben niet alleen die functionarissen, maar dan heeft ook de portefeuillehouder ‘personeel en organisatie’ (de burgemeester) een levensgroot probleem. Ook zonder de ingewilligde wens dat de verandermanager rechtstreeks onder leiding van Larson valt, zouden de zaken zo liggen. Dat het CDA die wens ingewilligd kreeg, heeft het nog eens extra onderstreept.

One thought on “Brevet van onvermogen ambtelijke top”

  1. Geluiden uit de samenleving duidden al jaren op een generatieverschil in het elftal teamleiders. Burgers kennen hen namelijk. Daar heeft nu niemand het over. Maar als zij hun team als een soort aanvoerder van een voetbalteam niet lekker laten “lopen” en misschien dat ook niet melden aan hun directeur wat dan?
    Een beetje voetbalclub heeft naast bestuur en trainers een onafhankelijke technische commissie met talentenscouts. Is zo’n TC niet ook hard nodig?
    Enneh, gaat de burgemeester nu ineens wél exit-interviews houden of blijft dat een ondergeschoven kindje? Zo ja, een schone taak voor raadsleden om hier democratische controle op los te gaan laten. Ook hier stelde de raad geen enkele vraag over.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.