Het tij tegen en nieuwe kansen laten liggen

Drie aanleidingen voor mij om weer eens op Rading-0 te verschijnen.

Een uitspraak van René Voigt (Dorpsbelangen) in de commissievergadering Bestuur en Middelen op 6 juli j.l., het zojuist door mij gelezen “Het tij tegen” van Herman Tjeenk Willink en de haast waarmee de gemeenteraad woensdag een principe-besluit tot fusie wil nemen.
Het genoemde boekje kan ik iedereen aanbevelen die wil begrijpen waarom er nu zo snel zoveel  mis gaat in onze democratie en met het functioneren van de overheid. Daarover zo dadelijk meer.

Maar eerst over de uitspraak van raadslid Voigt: “ Ik ben erg geschrokken van het feit dat onze gemeente er financieel zo slecht voor staat, en dat terwijl ik zelf (jarenlang) raadslid was.”
Hier geeft een raadslid blijk van een begin van zelfinzicht en het besef hoe moeilijk het is om je werk goed te doen. Waardering voor álle politici van Wijdemeren die nu hun tijd besteden aan zo’n taaie en tijdrovende klus als het Toekomstperspectief.
Maar een verandering waar jezelf (als raadslid) deel van uitmaakt begint met eerlijk naar jezelf kijken wat je wél en niet kunt.

Haast

De haast waarmee het onderwerp Toekomstperspectief in gang is gezet en op 13 juli voorlopig wordt afgerond bevalt me niet.De raad poneert met veel zelfvertrouwen en wat spijtbetuigingen over het verlies van zelfstandigheid 10 doelstellingen en daaruit voortvloeiende conclusies ten gunste van een fusie.
Maar mijn vraag is: “Waar haalt deze raad het zelfvertrouwen vandaag om dit konijn vanuit een maandenlang durende black box uit de hoge hoed te toveren?”

De inwoners en ondernemers zijn in het geheel nooit gehoord en de eindconclusie is getrokken na een proces zonder controleerbare info (D66). Bijna de helft van onze gemeenteraad komt voort uit de glorieuze verkiezingswinst van “het primaat bij de inwoners en transparant bestuur”.  En na een eerdere, ook fantastische verkiezingsuitslag was een zelfstandig Wijdemeren het winstgevende thema. Ik hoor op 6 juli helaas alleen bij de Christen Unie en PvdA/GL een verwijzing naar die feiten!

Groenblauwe parel

Als inwoner van Wijdemeren krijg ik belastingaanslagen van de gemeente Hilversum. Er wordt ambtelijk al flink op vele fronten met Hilversum samengewerkt. Is die mogelijke keuze van een fusiepartner dan niet een wassen neus? En mocht Wijdemeren een andere partner willen, dit ligt immers nog open in het raadsvoorstel, moet de samenwerking met Hilversum dan weer worden ontmanteld? Kost allemaal weer geld, tijd en sores. En is Hilversum politiek bestuurlijk wel zo’n fijne gemeente?

Bij mij gaat er niet in waarom niet de meer voorzichtige opties van D66 de voorkeur hebben gekregen. Het is nu grote stappen snel thuis met een zeer ongewisse toekomst want er kleven ook fikse risico’s aan het geschetste scenario, zie het raadsvoorstel. En mócht er iets mis gaan dan trekt Wijdemeren altijd aan het kortste eind want immers financieel zwak, inhoudelijke kaders zwak en bestuur zwak.

Ik hoor vele raadsleden hun groenblauwe parel bezingen. Ja, dank je de koekoek, als Amsterdam of Hilversum straks snel wil bouwen in een van onze mooie polders gaat dit natuurlijk gewoon gebeuren…….

Dat Wijdemeren het niet alleen kan is overduidelijk. Steun van provincie, externe inhuur of deskundige vrijwilligers is heel hard nodig. Maar we lopen nu in het spoor van: er gaat iets mis en dat moeten we zo snel mogelijk repareren volgens een voorspelbaar format dat  alleen de raadsleden, hun voorzitter en een ingehuurd bureau in het grootste geheim met mooie woorden presenteert als de enige uitweg.

Maar was dit nu juist niet een kans om een geheel nieuw spoor te bewandelen? Jammer dat ik NU pas de kans krijg om daar iets over te zeggen……..

Wijdemeren ligt midden in de Randstad tussen vier grote steden, bestaat uit markante dorpen waarin eigenzinnige inwoners, beschikt over een enorm recreatiepotentieel, mooie woonlocaties, bijzondere natuur en een rijke cultuur-historie. Hadden we aan dat Toekomstperspectief niet een fijne discussie vooraf moeten laten gaan vanuit een veel bredere invalshoek?

Het tij tegen

En nu kom ik bij het boekje van onze grote staatsman, Herman Tjeenk Willink.

Zijn grote lijn: ómdat er zoveel mis gaat  (waaróm, dat komt hieronder) de neiging bestaat om te repareren. Door dat repareren blijven bestaande zaken, die niet  meer goed functioneren, intact maar worden sleetser. Er wordt steeds meer in formats gewerkt die controleerbaar moeten zijn. Maar we laten na om vanaf de basis eens na te denken waar het écht om gaat en wat daarvoor nodig is. Een alweer jaren geleden in onze raad besproken onderzoek in Friesland liet zien dat in grote gemeentes inwoners weinig contact hebben met hun bestuurders en dit allerlei kwalijke gevolgen heeft. Er zijn kleine gemeentes die goed functioneren waarbij dan wel aan een aantal randvoorwaarden is voldaan. Deze gemeentes werken bijvoorbeeld samen aan bepaalde zaken in een groter, regionaal verband.

Dus in Wijdemeerse context gesproken: opgaan in een regioverband waarbij wordt samengewerkt met meerdere, omliggende gemeentes zou wellicht beter passen bij de identiteit van onze dorpen en inwoners en een prachtig tegenwicht zijn voor de sfeer in de omringende grote steden.

En waarom gaat er volgens Willink zoveel mis?
Ik probeer dit naar Wijdemeren te vertalen met een snelle greep uit zijn talrijke onderwerpen.

  • Weinig interesse bij politici voor maakbaarheid en uitvoerbaarheid. In Wijdemeren zagen we gedurende vele, opeenvolgende bestuursperiodes zorgen om een gebrekkig functionerende ambtelijke organisatie.  Daar werd onvoldoende door het college op ingegrepen. Ook waren er enkele jaren geleden veel te hoge aanbestedingen voor infra-structuur waar een CDA-raadslid met zijn eigen berekeningen korte metten mee maakte. De expertise ontbreekt in de organisatie op vele fronten. Volgens HT Willink moet expertise terug in de organisatie.
  • Economie en winst maken heeft prioriteit. Steeds meer marktwerking heeft zaken onomkeerbaar en funest veranderd. Landelijk zien we dit in de zorg. De recente aanleg van glasvezel in Wijdemeren is een voorbeeld van hoe die marktwerking ongelijke behandeling van burgers tot gevolg heeft.  In Nederhorst den Berg zijn er twee straten die geen glasvezel krijgen omdat marktpartij Glaspoort dit weigert. Formeel is het zo dat de markt zelf mag uitmaken waar ze gaan aanleggen. (Maar hier had de gemeente bij aanvang zijn best kunnen doen om in te grijpen met onderhandeling over het kostenverhaal. Dit is nagelaten door de destijds zittende D66 wethouder.)
  • De lijnen tussen de trias politica (wetgevende macht, vergelijk in Wijdemeren met de raad,   uitvoerende macht, vergelijk in Wijdemeren met het college, en de rechterlijke macht). Spreiding van die machten en een zeker tegenwicht daartussen is wenselijk voor een goed functionerende democratie. De lijnen er tussenin worden echter steeds diffuser en daarom is niet meer duidelijk wie welke macht heeft. In Wijdemeren kun je je afvragen of de beide machten een gezond tegenwicht bezitten en in staat zijn hun eigen rol goed te vervullen. Meerdere lijvige rapporten over de bestuurskracht van Wijdemeren en een recent rapport van de Rekenkamer over de kwaliteit van de Wijdemeerse raadsvoorstellen laten zien dat dit inderdaad te wensen overlaat.
  • Managers en communicatie-mensen hollen organisaties uit. Volgens Herman Tjeenk Willink moeten we weer terug naar meer inhoudelijk deskundigen en minder “overhead”. De overheid kan zijn verantwoordelijkheid alleen waar maken als het de expertise op inhoudelijk vlak ook zelf in huis heeft, al is het maar om de inhuur adequaat aan te sturen.

Kortom, ik maak me zorgen om het aanstaande besluit op 13 juli over de snelle en risicovolle stappen voor een Toekomstperspectief. Onze gemeente biedt zoveel kwaliteiten en dus kansen dat inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden daar subiet hun zegje over moeten gaan doen. Een gezaghebbende en deskundige aansturing van het vervolgproces is nodig om een aanvaardbaar einddoel te bereiken.

Gemeenteraad Wijdemeren, hou heel graag uw democratisch proces op orde!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.