Gemeente mag bouwleges tot maar liefst 31 procent duurder maken

Als aftrap ditmaal een wat provocerende constatering: de leges die de gemeente Wijdemeren vraagt voor een (ver)bouwvergunning mogen liefst 31 procent worden verhoogd. Dat blijkt uit de onderbouwing van de kosten die de gemeente maakt voor zulke vergunningen. Schrik! Mag dat echt? Het prijskaartje liefst 31 procent opjagen?? Ja, dat mag.

(Foto Nationaal Archief – CC0)

Gemeenten zijn verplicht jaarlijks in hun begroting in grote lijnen aannemelijk te maken waarom de bouwleges zo hoog zijn als ze zijn. Dan kunnen inwoners nagaan of ze een redelijk tarief betalen of niet. Daarom moet in de begroting elk jaar een zogeheten kostenonderbouwing staan: welke kosten maakt de gemeente om aanvragen voor (ver)bouwvergunningen te behandelen. Maar burgemeester en wethouders van Wijdemeren hebben de afgelopen jaren koppig geweigerd dat in de begroting te zetten. Wet- en regelgeving wordt daarmee overtreden en inwoners hebben het nakijken.

Rekenkamer

De Wijdemeerse rekenkamercommissie heeft zowel in 2020 als dit jaar op die tekortkoming gewezen. Maar beterde het college zijn leven? Nee dus. De afgelopen tijd heeft ook Rading Nul enkele malen aandacht besteed aan het probleem.

René Voigt. (Foto Douwe van Essen)

Gelukkig stak uiteindelijk onlangs René Voigt, fractievoorzitter van DorpsBelangen, zijn vinger op. Van wethouder Jos Kea (financiën) wilde hij weten hoe het nu zit met die kostenonderbouwing en of de gemeenteraad die alsnog kon krijgen. In eerste instantie kwam Kea met een ontwijkend flauwekulverhaal. Maar toen puntje bij paaltje kwam, beloofde hij Voigt het gevraagde materiaal te leveren. Vorige week, vlak voor de vergadering van de gemeenteraad, kwam het spul inderdaad boven water.

Van belang zijn de gegevens onder het kopje ‘Kostendekkendheid bouwleges Gemeente Wijdemeren 2022’. Daar staat een cijferopstelling. Wat valt daaruit op te maken?

9,25 fte

Met (ver)bouwvergunningen zijn volgens het overzicht een senior medewerker vergunningen, een juridisch medewerker vergunningen, handhaving en toezicht en vier vergunningverleners fulltime in touw. Verder besteden een coördinator bouwinspecteur, een medewerker toezicht en handhaving en een inspecteur toezicht en handhaving ieder driekwart van hun werktijd aan (ver)bouwvergunningen. Tot slot zijn twee medewerkers frontoffice vergunningen, handhaving en toezicht er de helft van hun werkweek mee zoet. Bij elkaar is dus 9,25 fte (volle banen) hiermee in de weer. Daarmee is voor de gemeente volgend jaar precies zeven ton aan ‘salarislasten’ gemoeid.

Ik waag me niet aan de vraag of die 9,25 fte veel of weinig is of precies goed. Daarvan heb ik geen verstand. Zo weet ik niet eens om hoeveel verleende vergunningen per jaar het eigenlijk gaat. Maar zouden we dat wel weten, dan nog zegt dat lang niet alles. Verlening van een vergunning is namelijk één ding, maar er is meer.

Drie fases

Stel dat u vergunning vraagt om ergens een bedrijfsgebouw te laten neerzetten. Dan gaat ambtelijke tijd heen met het beoordelen en afhandelen van de vergunningaanvraag. Maar daarmee is de kous niet af. Ambtenaren moeten zich met nóg drie fases van zo’n project bezighouden: de realisatie (wordt gebouwd wat is afgesproken en toegestaan?), het gebruik van het gebouw, en dat kan heel lang zijn, (wordt het gebruikt volgens de regels?) en tot slot de sloop van het pand (gebeurt dat volgens de regels?). Bij vergunningen voor de (ver)bouw van woningen ligt het uiteraard eenvoudiger en dat kost dus (veel) minder ambtelijke tijd.

Wel een waarschuwing trouwens. Bij de ambtenaren staan bedragen aan ‘salarislasten’. Maar dat is niet het bedrag dat zo’n ambtenaar netto mee naar huis krijgt en zelfs niet wat zijn of haar bruto jaarsalaris is. Het gaat hier om wat wel genoemd wordt een ‘bruto bruto’ bedrag. Dat wil zeggen: bruto-salaris plus werkgeverslasten. Denk aan werkgeversdeel pensioenpremie, onkostenvergoedingen, werkgeversbijdrage Ziektewet en premies voor eventuele aansprakelijkheids- en personeelsverzekeringen.

Koffie-apparaat

Dan is er ook nog de post overhead. Wat die behelst, vat de gemeente samen als ‘ITP/Huisv.’. ITP staat voor het Integraal Toezicht Protocol. Daarmee werken vergunningverleners en toezichthouders in heel Nederland. Niet alleen bij  gemeenten, maar bijvoorbeeld ook bij de brandweer. In essentie is dat protocol een lange lijst dingen waarop moet worden gelet en gecontroleerd. Het is zo gecompliceerd dat daarvoor softwarepakketten bestaan. Die pakketten en het beheer ervan kosten de gemeente geld.

Gemeentehuis.

Ook huisvesting is een overhead-post. Het gemeentehuis kost geld, ook het kleine stukje dat één ambtenaar gebruikt. En dan gaat het behalve om het gebouw ook om kantoormeubilair, het koffie-apparaat, gas/water/licht, printers, papier en meer. Verder gebruiken ambtenaren dienstauto’s en moeten er voor (ver)bouwvergunningen soms constructieberekeningen worden gemaakt. En tot slot zijn er de kosten van de welstandcommissie.

Alle overhead bij elkaar kost voor (ver)bouwvergunningen volgend jaar krap drie ton. Plus de genoemde zeven ton salarislasten maakt dat 993.600 euro aan kosten in 2022. Daar tegenover staat dat naar verwachting aan bouwleges volgend jaar 681.000 euro bij de gemeente binnenkomt. Daarmee, zo lezen we, is het ‘percentage kostendekkendheid’ bij de bouwleges 69 procent.

Gemeente past bij

Kijk, nu komen we ergens. Want als aanvragers van (ver)bouwvergunningen 69 procent betalen van de kosten die de gemeente daarvoor maakt, blijft nog 31 procent over. Dat percentage/bedrag – voor 2022 wordt het geraamd op 312.600 euro – past de gemeente uit eigen middelen bij.

Nu de wet. Die bepaalt dat een gemeente bouwleges in rekening mag brengen die hooguit kostendekkend zijn. Ofwel: de gemeente mag op bouwleges geen  winst maken. Maar alle kosten terugvragen mag dus wel. Daarmee heeft de gemeente Wijdemeren, die nu slechts 69 procent van de kosten vergoed ziet, dus ruimte om die leges tot 31 procent te verhogen. Pas dan immers dekt de opbrengst alle de kosten. En waar Wijdemeren toch al heel goed op de centjes moet passen is een fikse verhoging geen pure theorie.

Tegelijk hebben we te maken met de realiteit. Die bleek dit jaar uit een onderzoek van de Vereniging Eigen Huis. Voor kleine (ver)bouwprojecten (bouwsom 10.000 euro) is Wijdemeren met bouwleges het duurst in de Regio Gooi en Vechtstreek, bij grotere projecten (Eigen Huis ging uit van 170.000 euro) een middenmoter.

Bovendien moet ik de eerste gemeente nog zien die volledig kostendekkende bouwleges berekent, dus al te grote angst voor wat komen gaat is niet nodig. Gemeenten subsidiëren – je kunt ook zeggen: ontzien –  aanvragers van (ver)bouwvergunningen door niet alle kosten door te berekenen. In welke mate ze dat doen is een politieke kwestie. Uiteindelijk beslist de gemeenteraad over de bouwleges, dus beslist de gemeenteraad in welke mate de aanvragers van (ver)bouwvergunningen worden ontzien.

College verdonkeremaande kosten

Zoals gezegd gaat het om een politieke afweging. Alleen heeft de gemeenteraad van Wijdemeren bij de bouwleges die afweging de afgelopen jaren niet kunnen maken. Burgemeester en wethouders verdonkeremaanden immers de kosten(onderbouwing). In feite werd de raad gevraagd maar te vertrouwen op de blauwe of bruine ogen van burgemeester en wethouders. Naar mijn smaak een bespottelijke gang van zaken. Maar de raad heeft het voor zoete koek geslikt – tot Voigt onlangs zijn vinger opstak.

Nu kwamen de feiten waarom Voigt had gevraagd dusdanig laat, dat de raad er voor het vaststellen van de legestarieven voor 2022 eigenlijk niks meer mee kon. Maar hopelijk is het wel een goede leer voor volgend jaar. Er liggen nu immers concrete gegevens op tafel. Met behulp daarvan – en met wat volgend jaar eindelijk eens in de begroting moet worden opgenomen – zou de raad zich in 2022 meer kunnen verdiepen in de bouwleges. Ook bijvoorbeeld in de vraag of die wel rechtvaardig zijn opgebouwd. Eerder beschreef ik op Rading Nul dat de tarieven voor bouwleges sterk de indruk wekken dat de ‘gewone man’ voor het volle pond wordt aangeslagen, terwijl mensen met goed gevulde beurzen worden gematst.

Kiezersvraag

Maar goed, dat is iets voor volgend jaar herfst en dan zit er een gemeenteraad in nieuwe samenstelling. Eerst dus maar de verkiezingen in maart en nog eerder de verkiezingscampagne. Als partijen op stemmenjacht gaan, zou een kiezersvraag kunnen zijn (er zijn er natuurlijk meer en sommige zijn nog veel belangrijker – denk aan zorg, denk aan wonen): hoe kijkt uw partij tegen de hoogte van de  bouwleges aan?

One thought on “Gemeente mag bouwleges tot maar liefst 31 procent duurder maken”

  1. Het is al met al een perverse rekenmethodiek; hoe inefficiënter deze gemeente is, hoe meer ze mogen vragen voor een bouwaanvraag. De burger heeft geen mogelijkheid om een meer efficiënte weg te bewandelen, concurrentie is immers in gemeenteland niet mogelijk.
    De hoogte van bouwleges is daarmee een indicatie voor de inefficiency van een gemeente.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Meer informatie over hoe uw reactiegegevens worden verwerkt.